De geheimen van kerst: de kerstengel

Engelen spelen een belangrijke rol in de Bijbel. Zowel de geboorte van Johannes de Doper als de geboorte van Jezus worden voorspeld door een engel. De geboorte van Jezus wordt bekend gemaakt aan de herders door een engel. De engelen bezingen de liefde voor God en vrede op aarde. Maar wat zijn engelen?

Daarvoor kan je kijken naar de etymologie, de herkomst van het woord engel: van het Griekse ‘angelos’ of het Hebreeuwse ‘mal’ach’ wat beiden boodschapper betekent. Engelen hebben vleugels als teken van goddelijke macht. Bovendien is het een verwijzing naar de verbinding tussen hemel en aarde: voor het christendom werd geloofd dat vogels (bijv. zwaan, gans) deze verbinding vormden, zodat de zielen van gestorvenen met vogels mee vlogen naar het paradijs. Vandaar dat je vaak engelen afgebeeld ziet op een grafsteen. Engelen zijn niet onderworpen aan de normale natuurwetten. Vandaar dat zij ook bescherming kunnen bieden (het woord beschermengel of engelbewaarder). Ooit ben ik eens ontsnapt aan een auto-ongeval en sindsdien hangt er als een talisman een engeltje in mijn wagen. Of het helpt weet ik niet, maar ergens voel ik dat dat engeltje daar hoort, dat het zo moet zijn.

Een engel zou ook verband kunnen houden met de Romeinse godin Victoria, equivalent van de Griekse Nikè, de godin van de overwinning die vaak met vleugels werd afgebeeld. Het bekendste beeld van haar afbeelding is de Brandenburger Tor in Berlijn, wat in 1989 een mooi beeld gaf als de Berlijnse muur viel en de mensen daar feest vierden. Met de hulp van engelen kan je overwinnen, denk ik dan altijd. En het zijn vrouwen, wat dacht je anders? Maar ook de Egyptische godin Isis kan je terugvinden met vleugels. Of de Soemerisch godin Inanna.

Godin Victoria – bron: wikipedia
Godin Niké – bron: wikipedia
Godin Isis – bron: wikipedia

Je hebt nog wezens met vleugels: elven of feeën, meestal vrouwelijke figuren die mens en dier behulpzaam . Deze figuren komen voort uit de Noorse en Keltische mythologie. Bij de Kelten bestaan er overigens talloze legendes (o.a. de kinderen van Lir, de legende van Oenghus/Angus) waarbij mensen, meestal vrouwen, veranderen in zwanen. Symbolisch vaak een verwijzing naar de geestelijke, de spirituele wereld.

Dat het woord elf correspondeert met het getal 11 lijkt vergezocht, maar heb je er ook al op gelet dat veel kerken aan hun ingang twee torens hebben, zij vormen letterlijk het getal 11. Net zoals de twee zuilen Boaz (zon) en Jachin (maan) bij de vrijmetselaars. Of om het luchtiger te houden, geen voetbal zonder elftal. In de Bijbel, die bestaat uit 66 boeken (6 x 11, 6=mens), kan je 11 in verband brengen met dwaasheid of met opstanding (wie er meer over wilt weten, ga naar deze site). Als Brugse zot die een burn-out heeft gehad, voel ik me dan natuurlijk goed bij het getal 11. Misschien moet je wel als dwaas beschouwd worden vooraleer je terug kan opstaan (“hé, verandert zij van beroep, die is goed gek”)? Natuurlijk staat 1 ook voor God/universum/kosmos -waar jij in gelooft- die ene. En de mens is de andere één (“jij bent me er eentje”). Dus slechts als je leeft volgens spiritueel inzicht, ben je een elf. Of 1+1=2, 2=een zwaan.

(Ik moest toch iets schrijven om reclame te maken voor mijn toekomst boek ‘Het mysterie van de zwaan’.)

O ja, de Jacobsladder, waar kerktorens naar verwijzen, zeker de platte (snap je de hint), spreekt ook over engelen:
“Toen droomde hij en zie op aarde was een ladder geplaatst, waarvan de top tot aan de hemel reikte, en zie de engelen van God klommen daarlangs omhoog en omlaag”
(Genesis 28:12)

of 2+8+1+2=13, het getal dat in de kerk van Lissewege verborgen zit.
Let op als je de kerktoren in de zomer bezoekt om van het prachtige zicht te genieten, dat je dus geen engeltjes tegenkomt daarboven.

Vervolg: de geheimen van kerst: de drie koningen.

De geheimen van kerst: kater

Na Nieuwjaar zou je wel eens een kater kunnen hebben. Zo’n zin daarmee trap je een open deur in. Dat weet ik. Maar waarom noemen we dit ‘een kater hebben’? Dat zijn van die vragen die ik me dagelijks stel. Zeker als ik mijn kater zie. Voor alle duidelijkheid: mijn kat, niet mezelf. Het woord zou afkomstig zijn van het Duitse ‘Katarhh’, wat slijmvliesontsteking of verkoudheid betekent. Ofwel komt het van een oude biersoort die Kater werd genoemd, wie er van dronk zou zich de dag nadien slecht gevoeld hebben. Besoffen wie ein Kater of as sick as a cat, ja, uitdrukkingen die verband houden met het hebben van een kater komen niet alleen bij ons voor. (bron: www.historiek.net)

Maar toch vond ik deze uitleg onvoldoende. Ja, ik stel me veel vragen. Ook als ik het gevoel heb dat iets niet volledig is of niets alles zegt. Een mooie eigenschap natuurlijk als je veel wilt schrijven. Je kan dan hele pagina’s vol schrijven. Maar toch ook lastig soms. Waar was ik? Kater. Mij doet dat woord denken aan catharsis, een zuivering of reiniging die een therapeutisch effect heeft. Zo is het soms wel eens met dronkenschap, het heeft een zuiverend effect want je voelt een roes, de dag nadien voel je je anders. Soms ellendig dat wel, maar toch anders. Kan het zijn dat dit effect als een reiniging werd beschouwd?

Of is het een verwijzing naar de feesten in Boebastis (Egypte), waar de Egyptische godin Bastet, die werd afgebeeld met een kattenhoofd, werd vereerd. Bastet was de godin van de vreugde van het leven, muziek en dans. Die feesten gingen gepaard met het rijkelijk vloeien van de wijn. Volgens Herodotus kwamen er tot 700.000 mensen op af. Hij beschreef dat vrouwen schunnige taal gebruikten en zelfs hun rok opheffen. Ja, dat klinkt wel als iets dat iemand zou doen als ze boven hun theewater zijn. De kat had een goddelijke status, ze was symbool van de maan en van de godin Isis. Ze hielpen de mens tegen de duistere vijanden van het licht. Volgens mij zijn ze dat nog altijd niet vergeten. Ik vermoed dat de kennis over hun goddelijke status van generatie op generatie tussen katten wordt overgedragen:-). Vandaar dat wij mensen altijd ten hunne dienste moeten staan. Maar je kan het ook anders bekijken: ze beschermen de farao, de koning. Dus kat in huis, kan je je een koning voelen. Jammer voor wie geen kat heeft, je bent niet van koninklijke bloede. Het woord kat komt overigens van het Latijnse cattus en jawel hoor, uit Noord-Afrika en gaat terug op, bijvoorbeeld, het Nubische kadis of het Berbers kaddiska. Misschien verwijst het woord kater dan gewoonweg naar de feesten van Bastet met hun overvloed aan wijn?

Bronzen beeld van kat uit Egypte – bron: www.ancient.eu

Meer zelfs, volgens Fulcanelli, de laatste alchemist van de twintigste eeuw is de kat zeer speciaal: wie inziet waarom de Egyptenaren de kat vergoddelijkt hebben, heeft daarmee meteen ook de Steen der Wijzen – de Pierre Philosophale – gevonden. Toch maar je kat dat lekkers geven, zelfs al heb je een kater?
(bron: VERHUYCK, P., De neven en nichten van Tibeert, Tiecelijn, 2004,58.)

Vervolg: de geheimen van kerst : stille nacht.