De geheimen van kerst: de dertiendag

Vandaag zijn we de dertiendag: driekoningen. Zo genoemd omdat het de dertiende dag is na kerst, een overblijfsel van het joelfeest van de Germanen. De dag waarop de magiërs of astrologen uit Perzië (jawel, Iran, wat zou Trump daarvan zeggen?), want dat waren de drie koningen, letterlijk ‘magi’, magiërs, de ster volgden. Een ster volgen? Symbolisch natuurlijk. Misschien is het gewoon de boodschap om te leven volgens de kosmos, mee met de natuur. En als je dat doet, bereik je ‘het kind’, Jezus. Zolang je voldoende dankbaarheid betoont (de geschenken).

Driekoningen of de epifanie

Zes januari is in de Oosters orthodoxe kerk Kerst, de epifanie of openbaring: het moment waarop Jezus voor het eerst in het publiek verscheen. De drie koningen zijn ook een mooi symbool voor de diversiteit op deze wereld: ze worden meestal van allerlei leeftijden voorgesteld en van drie verschillende rassen. Of gewoon de mensheid, wel zonder vrouwen, maar dat zal ik maar aan de tijd van toen wijten zeker? Of ze echt bestaan hebben? Wellicht niet, maar toch zouden in de Dom van Keulen hun resten rusten. Wie meer wilt weten over de geschiedenis van de Driekoningenlegende, kan op deze website er meer over lezen.

Driekoningen en de taart

In sommige streken bestaat de traditie om op 6 januari een driekoningentaart te eten. Vaak een frangipanetaart waarin een boon verstopt zit. Wie de boon eet, is die dag koning, daar heeft iedereen dan een boontje voor. Wellicht komt dit van de Germanen die de wintervasten doorbraken door het eten van peulvruchten. Als er geen bonen in de taart verstopt zitten, zijn het soms munten of kleine figuurtjes,. Het verzamelen van die figuurtjes zou fabofilie heten (faba=bonen).
bron: www.canvas.be/cultuur/drie-koningen

Het driekoningenlied en zijn betenenis

Maar waar ik de meeste herinnering aan heb, is het zingen van driekoningenliedjes in ruil voor een beloning, sterzingen. Toen kreeg ik nog iets voor mijn gezang, wat tegenwoordig niet meer het geval is. Het bekendste liedje dat ik me nog herinner, is het volgende:
“Drie koningen, drie koningen, geef mij een nieuwe hoed
De oude is versleten, mijn moeder mag het niet weten
Ons vader heeft het geld op de rooster geteld.”

Mij doet deze tekst natuurlijk aan iets anders denken dan de letterlijke betekenis van de woorden:
– ‘Geef mij een nieuwe hoed‘: geef mij een ander bewustzijn. Overigens op het schilderij De aanbidding der wijzen van Pieter Paulus Rubens in het Koninklijk Museum der Schone Kunsten in Antwerpen wordt het hoofddeksel van één van de drie koningen opgeheven als teken dat zijn bewustzijn groeit.
-‘De oude is versleten‘: mijn vorige zienswijze, mijn vorig bewustzijn is versleten, is oud, heeft afgedaan.
– ‘Mijn moeder mag het niet weten‘: de buitenwereld of mijn moederkerk mag het niet weten, een verwijzing naar een ‘ketters’ of niet-aanvaard geloof?
– ‘Ons vader heeft het geld op de rooster geteld‘: misschien een verwijzing naar Judas en het geld waarmee hij werd omgekocht, maar dat strookt niet met het woord ‘vader’. Moeder staat vaak symbool voor het materiële, vader voor het geestelijke. Wie de juiste spirituele weg volgt, die wacht ‘goud’, de beloning, maar heeft eerst een moeilijke weg afgelegd?

Er is nog zoveel te vertellen over de kerstperiode, één van de meest speciale periodes van het jaar, maar ik zal het hierbij laten. De rituelen die we uitvoeren, de traditie die we eren, is een mengelmoes van verschillende invloeden en religies. Het is een periode vol symbooltaal die wij vaak niet meer kennen, over een nieuw begin, wederopstanding, nieuwe voornemens voor een komend jaar en vooral hoop op vrede. Laten we vooral dat laatste niet vergeten.

Vervolg: de geheimen van kerst: de dertiendag.

De geheimen van kerst: de drie koningen

Photo by Jonathan Meyer on Unsplash

Morgen zijn we 6 januari: Driekoningen. Maar waar staan zij voor?

Zij worden geleid door een ster, door de kosmos. De wijzen worden ze ook genoemd, er is in de oorspronkelijke teksten zelfs sprake van magiërs, zijn de ‘koningen’, het zijn de ware ingewijden in de relatie God-mens. Zij zijn met drie, zij vertegenwoordigen de drie werelden (lichaam, geest, ziel):

  • Melchior, van ‘Melech’, koning en ‘Auor’, Licht.
  • Kaspar, de gelovige; de Ethiopiër met het zwarte gezicht.
  • Balthazar, de hogepriester, bewaker van de heilige schat (Syrisch), diepe vrede (Hebreeuws)

Melchior is de prins van het licht die in naam van diegene met kennis komt en goud aanbiedt (het goud dat ook de alchemisten zochten). Kaspar, de man van het volk biedt mirre aan, waarmee doden gebalsemd worden en staat voor de hoop op onsterfelijkheid. Balthazar bewaakt de schat, hij is de afgezant van alle uitverkorenen met geheime spirituele kennis: hij biedt daarom wierook aan dat staat voor geestelijk inzicht, hemelse verbinding. Ik vermoed dat je nu wel anders zal kijken naar de drie koningen?

De geheimen van kerst: de 12 lotsdagen, de 13 heilige nachten

De periode tussen kerstdag en driekoningen op 6 januari is heel speciaal. Als kind al vond ik het één van de meest fascinerende periodes van het jaar.  Nu weet ik waarom, want het is de periode van de heilige nachten -Weihnacht in het Duits is niet voor niets de naam voor kerstmis-, nl. de gewijde nachten. Symbolisch gaat deze periode  om een initiatiereis, een groei naar een hoger bewustzijn. Zelfs in oud volksgeloof vind je het speciale van deze periode terug: elke dag tussen kerst en Driekoningen staat voor een maand in het komende jaar. Je zou op die manier kunnen voorspellen welk weer je zal hebben in 2020 (25 december staat voor januari, 26 december voor februari, enzovoort….), een tip misschien voor Frank Deboosere of Sabine Hagedoren? Mijn grootmoeder paste dit toch ‘trucje’ toe om met zekere stem weersvoorspellingen te doen, mysterieus vond ik dat als kind. De ‘lotsdagen’ is een andere naam voor deze dagen. Zoals het woord het zegt, zou het niet enkel om weersvoorspellingen gaan, maar ook om een voorspelling over je eigen leven, over je lot, maand per maand.

bron: british library

In deze periode zou je overigens  ook goed op je dromen moeten letten, want ze zouden een voorspellende waarde bezitten volgens oud geloof. Waarom? Omdat je ziel in deze periode het gevoeligst zou zijn voor bovennatuurlijke ervaringen.

Astronomisch hebben deze twaalf dagen wellicht te maken met het verschil tussen een maanjaar van 354 dagen en het zonnejaar met 365 dagen. De periode van 12 dagen of 13 heilige nachten overbrugt het verschil tussen beiden. Het was de periode waarop de tijd stil stond zodat het aardse en het hemelse elkaar konden raken. Vandaar dus dat je ziel gevoelig zou moeten zijn voor visioenen, dromen en speciale ervaringen. Dertien is een speciaal getal, voor wie er nog aan twijfelt, daarover later nog meer. In Duitsland spreekt men over deze periode als de Zwölften, Zwölf heilige Tagen, in Engeland over de Twelve days (6 januari is the twelfth night). In 567 had de synode van Tours vastgesteld dat het feest van Christus van 25 december tot 6 januari moest lopen, dus de 12 dagen zoals in het Germaanse Joelfeest of het ‘Dodekahemeron’, het twaalfdaagse feest van de Byzantijnse kerk. Als je kerstmis zelf meetelt (of als je enkel de nachten bekijkt, ook kerstnacht), dan kom je op dertien. Dus sprak men in Nederland vroeger over Dertiendag als het over 6 januari ging, in Westfalen werd deze periode aangeduid als Drüttien Tagen.

Wat kan je doen tijdens deze periode als je wilt leven volgens het oeroud geloof in deze speciale periode? Want deze periode gaat echt om jou, om je innerlijk proces (zie ook de blogpost over de kerststal). Je kan een notitieboekje nemen om naast je bed te leggen zodat je kan noteren wat in je opkomt als je wakker wordt, je dromen te noteren, je intenties voor het komende jaar noteren (denk maar aan de jaarlijkse lijstjes die gemaakt worden, eigenlijk is dat niet meer of minder doen dan wat men in de oude tijden al deed). Het is de tijd om aan jezelf te werken, je te bezinnen. Wat je schrijft, vertrouw je toe aan de wereld, dat geeft meer kracht dan gewoon denken aan wat je gaat doen.

Het zijn ook dagen om stil te staan, te mediteren, te bezinnen, want elke dag staat voor iets. De Maya’s wisten dat al. Voor wie hier in geïnteresseerd is, een opsomming wat je kan doen tijdens deze heilige dagen:
25 december: focus op manifesteren, wat je verlangt, krijgt tastbare vorm, hoe kan jij je hemel op aarde brengen?
26 december: focus op bevrijding, overzie alles rondom je, bevrijd je van wat overbodig is geworden.
27 december: focus op verschillende invalshoeken, zo kan je de dingen zien zoals ze werkelijk zijn, dan krijg je inzicht en nieuw evenwicht.
28 december: focus op aanwezig zijn, maak af wat nog niet af is, wees blij met wat je bereikt hebt zodat je nieuwe dingen kan creëren.
29 december: focus op je verbinding met de bron. Ontvang wat nodig is om iets nieuws te beginnen. Het kan gewoon gaan om een idee, inspiratie of informatie. Laat dingen die niet nodig zijn los, want ze kunnen je belemmeren bij een nieuw begin.
30 december: focus op balans, wat is een uitdaging? Verzorg je evenwicht.
31 december: focus op actie. Volg het verlangen van je hart, wees dienstbaar voor jezelf zodat je dienstbaar kan zijn voor anderen.
1 januari: focus vandaag wat je helpt om vorm te geven aan je idee, aan je vorm, hoe je wilt zijn, denk aan je eigen grenzen.
2 januari: focus op wat je kracht geeft en sterker maakt, laat zien wie je bent en vraag om hulp.
3 januari: focus op doorstroming, organiseer alles op een efficiënte manier.
4 januari: focus op afstemming. Blijf in verbinding met jezelf en je omgeving, kijk naar wat je hebt bereikt, wat er nog moet gebeuren.
5 januari: focus op je eigen principes en integriteit, wat je doet mooet overeenstemmen met je eigen overtuigingen en breng dit in de praktijk
6 januari: focus op je doorzettingsvermogen om dat te realiseren wat je werkelijk wilt. Blijf trouw aan je werkelijke idealen zodat je ze daadwerkelijk bereikt.
(bron: Van Rijn, E., Maya wijsheid voor je levensreis, het Tzolkin levenspadenboek)

Toch maar eens stilstaan en bezinnen tijdens de komende 12 heilige dagen en 13 heilige nachten?

Vervolg: de geheimen van kerst: de kerststal.