De herkomst van de meimaand en het merkwaardige verband met covid19

We zijn mei. Maar waarvan komt de naam meimaand vandaan? De naam is afkomstig van Maia, de Griekse godin van de vruchtbaarheid. De Romeinen namen haar over als Bona Dea (de goede godin). De maand werd door de Romeinen Maius genoemd. Het is de maand bij uitstek die symbool staat voor groei en liefde. In deze coronatijden zeer toepasselijk: de omstandigheden dwingen ons om te groeien, creatief te zijn hoe je nog kan ondernemen en liefde voor elkaar te voelen en te tonen. Het is de maand van moederdag (tenzij in Antwerpen), een verwijzing naar de moedergodin. Moedergodinnen werden eeuwenlang vereerd en dan rond de start van het ruimtetijdperk van het sterrenbeeld Vissen met de sterrenbeelden Cepheus (de koning) met Andromeda (de gekentende vrouw) rond de jaartelling nul (zou het daarom zijn dat naar Jezus wordt verwezen als een vis in de iconografie?), niets meer. Ja, nog enkele vrouwelijke heiligen of moederfiguren zoals Maria, maar de oude verering voor de veelvuldige moedergodinnen maakte plaats voor een maagdelijke verering. Mei is ook Maria haar maand. Maria die wordt geassocieerd met een zwaan. En ja hoor, in het Joods is de meimaand Sivan, Sivan wat lijkt of swan, zwaan. Klankmatig een verband. Alles hangt altijd aan elkaar als je goed kijkt.

Deze maand startte met op 1 mei het Keltische feest Beltane, gewijd aan Belenos de vruchtbaarheidsgod, van leven en dood. ‘Bel’ wat dan weer op belle, mooi lijkt. Of zelfs de naam van ons land België vertoont enige klankmatige verwantschap. Terug naar Maia. De maangodin, net zoals Maria met een maansikkel wordt afgebeeld. Een Griekse godin die één van de zeven dochters was van Atlas (je weet wel, die met zijn wereldbol) en Pleione.

Godin Maia – bron wikipedia

Maia wordt bijgevolg één van de pleiaden genoemd. Of het zevengesternte, want de zeven zussen werden door Zeus in de sterrenhemel geplaatst. De pleiaden kan je vooral in april in het westen zien, maar ook in de zomer zijn ze zichtbaar in het oosten. Overigens in Japan kregen ze de naam subaru, kijk eens naar het logo van het automerk Subaru. Jawel, zeven sterren. De indianen in Noord-Amerika geloofden overigens dat de mens vooruitkwam uit de pleiaden. Maar wat is nu het verband met het coronavirus. Ik neem een lange aanloop, beetje geduld. Wie al vaker iets van mijn hand gelezen heeft, weet dat ik me in numerologie interesseer. Zoveel keer zeven in een alinea, dat vraagt naar een verklaring. Het getal zeven verwijst naar wijsheid, volmaaktheid (denk maar aan zeven dagen van de week, de zeven muzieknoten, de zeven uit de Bijbel). Zeven staat voor de ontwikkeling van het materiële naar het spirituele. Hé, lijkt dat niet op een proces die de wereld nu doormaakt in deze coronatijden?

Nog een beetje verder de aandacht op getallen richten. Mei is de vijfde maand. Vijf staat in de meeste numerologie voor vrijheid. En ja, met de versoepeling van de maatregelen zullen we een beetje vrijer worden. Of misschien ben je nu al vrijer doordat je meer tijd kan doorbrengen met je gezin, een verplichte sabbatperiode moet inlassen? De godin Maia had als zoon overigens de god Hermes, de boodschapper van de goden, van Zeus. Hermes geeft de mens boodschappen, soms in de vorm van dromen of via inspiratie. Opnieuw kan je een link leggen met deze tijd: krijgt de mens een boodschap door corona? Dat het anders moet? Dat we onze levensstijl zullen moeten aanpassen? Dat de natuur, inclusief zijn virussen, de baas is?

Hermes – bron wikipedia (museo pio clementino – Rome)

Hermes reisde tussen de bovenwereld en de onderwereld. Hij begeleidde de doden naar de onderwereld. Zijn sandalen en zijn helm hebben vleugels die hem helpen reizen. Hij wordt meestal afgebeeld met een gevleugelde staf in zijn hand waarrond twee slangen kronkelen.  Door deze staf bezat hij het vermogen om een mens ofwel in te laten slapen of als hij dood was terug tot leven te wekken. De slangen stellen de zonneslang (leven) en de maanslang (dood) voor. Zijn staf werd als symbool overgenomen door de medische sector (de herautenstaf of caduceus). Maar omdat Hermes een begeleider van de doden was, verdween op aangeven van vooral Amerikaanse artsen één slang en de vleugels om zo de esculaap te krijgen (verwijzing naar Asklepios, een Griekse arts van 1200 v. Christus). Zo wordt nu in ons land ook vooral de esculaap gebruikt in plaats van de caduceus. Toch een boodschap van de zoon van Maia, Hermes: betoon respect en dankbaarheid voor de medische sector in deze corondatijden?

De caduceus – bron: wikipedia
artsen-autosticker
De esculaap – bron: wikipedia

En omdat niets toeval is: we zijn vandaag 13 mei, de 133ste dag van het jaar (let op de cijfers!). Een dag waarop in Portugal ooit Maria zou verschenen zijn aan 3 kinderen in Fatima (Lucia, Francisco en Jacinta) in 1917, waar sindsdien Onze Lieve Vrouw van Fatima wordt vereerd. Ze verscheen nog enkele keren daarna aan de herderskinderen, telkens op de dertiende van de maand. Tot 13 oktober, dat was de laatste verschijning. Geloof je nu al dat het getal dertien eigenlijk een verwijzing naar o.a. de M, de dertiende letter van het alfabet, naar Maria inhoudt?
In de regio van Fatima zijn er als sinds de veertiende eeuw verschillende getuigenissen opgetekend over verschijningen van Maria. Maar Fatima is ook de naam van een dochter van Mohammed die in de islam als voorbeeldvrouw, moeder van alle moeders wordt beschouwd. Twee keer Fatima in verband met een moedergodin. Dat zal ook wel weer toeval zijn. Fatima ligt maar 30 km van Tomar, één van de belangrijkste bolwerken van de tempeliers en dat eeuwenlang. De tempeliers die een boontje hadden voor Maria of was het Maria-Magdalena of beiden? Zo kom ik weer op één van mijn favoriete onderwerpen: het mysterie van de tempeliers. Maar genoeg daarover terug naar Fatima.

Eén van de betekenissen van de naam Fatima is “ontkomen aan het vuur”, wat onrechtstreeks opnieuw verwijst naar corona, wat letterlijk de ring met de hete atmosfeer rond de zon betekent. Een kring van vuur. Dus wens ik in ieder geval iedereen een Fatima toe: dat je mag ontkomen aan het ‘vuur’ dat corona heet. Zeker in deze meimaand, Mariamaand, maand van de oude godin Maia, de moeder van Hermes.

Bedankt of merci?

Om in deze tijden de zorgverleners, de voedingswinkels, de postbodes en pakjesleveranciers, kortom al wie werkt, te bedanken wordt soms merci en soms bedankt gebruikt. Maar wist je dat deze woorden, alhoewel ze hetzelfde betekenen, een andere oorsprong hebben? Als je de oorsprong kent, zal je misschien sneller het ene of het andere gebruiken.

Bedankt, in het Oudnederlands  thankis (10e eeuw) :‘uit vrije wil, om niet’of in het Middelnederlands (13 e eeuw)  danc ‘erkentelijkheid’, ‘gedachte’. Dus denken of danken hebben dezelfde oorsprong. De oorspronkelijke betekenis is dus: het denken, de wil (bijv. de uitdrukking tegen wil en dank), de gedachte, wat dan verder geëvolueerd is naar ‘dankbare gedachte’ of ‘erkentelijkheid’.

Merci , in het Middelnederlands merc ‘gunst, medelijden’ (denk maar aan het Engelse mercy), afkomstig uit het latijn mercedem (nee, ik maak hier geen reclame voor een Brugse politica),  merces : ‘loon, prijs, soldij, rente’, ook mercis: koopwaar, handel (denk maar aan het Spaanse mercado, de markt).

Een bedanking geef je uit vrije wil. Maar is merci dan misschien beter gekozen voor wie werkt, maar daarom geen loon naar werken krijgt? Want wie nodig is onze maatschappij verder te laten functioneren, laat ons eerlijk zijn, zijn niet altijd de werknemers met de hoogste weddes van het land. Nochtans het woord ‘verdienen’ wil zeggen dat het loon je krijgt, je dat ook verdiend hebt, je er ook aanspraak mag op maken. Dat het loont om veel inspanningen te doen in moeilijke tijden. Loont dit? Wedde(n) dat we na deze coronaperiode er weer zal teruggekeerd worden naar hoe het voordien was? Ik hoop van niet, maar ik vrees het wel. Het enige dat wij nu echter kunnen doen is merci zeggen vanuit de grond van ons hart in de hoop dat onze maatschappij ooit verandert.

Corona: de oplossing zit al in de naam

Het coronavirus. De naam vond ik merkwaardig: een corona is de hete atmosfeer rondom de zon en andere sterren die zich uitstrekt over miljoenen kilometers. We zien dit normaal niet, wel tijdens een zonsverduistering. Een lichtkrans. Wie geeft een virus nu een naam die verwijst naar een lichtkrans rond de zon?

Maar als je een corona alleen kan zien tijdens een zonsverduistering, dan geeft de naamgeving misschien iets te maken met het vroegere bijgeloof dat een zonsverduistering enkel maar onheil brengt. Wie geïnteresseerd is in voorbeelden, klik hier voor een historisch overzicht. Je kan deze tijd dan ook symbolisch bekijken: in deze duistere tijden (want zeg eens eerlijk, er is toch wel het één en ander dat beter kan in deze wereld), is het noodzakelijk te kijken naar het licht, naar de lichtkrans van de zon die we slechts kunnen zien in de duisternis.

Het woord corona wordt gebruikt voor verschillende dingen die iets omringen (bijv. bij mineralen, eicellen, ..). In het Latijn betekent het kroon. Want ja, een kroon op het hoofd van een koning die’uitverkoren’ is door God, is een teken dat hij verheven is boven de anderen. Lodewijk XIV had als bijnaam de zonnekoning: iedereen cirkelt rond een koning zoals planeten en sterren rond een zon. Een virus met een naam die dus zowel verwijst naar een kroon en de zon.

Foto Unsplash, Rick Meyers

Pandemieën bestaan al eeuwen lang. Iedereen kent wel de pest of de Spaanse griep, maar ook in de Romeinse tijd had je er: de Antonijnse plaag en de plaag van Cyprianus. Maar dit coronavirus, dat spant de kroon.

Wellicht denk je nu ongeduldig: wanneer lees ik iets dat verwijst naar deze titel, nl. het antwoord op het coronavirus zit in de naam? Wel, dat zal ik je de oplossing nu maar vertellen, vooraleer je defintief wegklikt. Corona is een stralenkrans rond de zon. Wat is nu de oplossing voor deze periode? Ik zie vier dingen:
1. Solidair zijn dus alle maatregelen naleven. Solidair is afkomstig van het Latijnse ‘in solidum’, wat ‘voor iedereen’ betekent, maar ‘sol’ betekent ook zon (cfr. het Franse soleil). De zon schijnt voor iedereen, verbondenheid. Sol Invictus was, een Romeinse zonnegod en de beschermheilige van de soldaten (let op de sol). Dus dit gevecht kunnen we alleen maar winnen als we solidair zijn.
2. Jezelf opsluiten in eenzaamheid met je familie, gezin. Solitude, la solitudine. Opnieuw sol, zon want er is maar één zon, zoals je maar één gezin hebt.
3. Onvermijdelijk word je geconfronteerd met jezelf, met vragen, angsten. Het is dé periode om na te denken wat je werkelijk wilt. Wat je hart doet tikken, waarvan ben je bezield? De zoektocht naar je ‘soul‘: je ziel. Soul, sol. Wat is het verband tussen zon en ziel, denk je nu wellicht? De woorden lijken op elkaar, dat is alles. In Egypte vertrokken gestorven zielen in een boot van de zonnegod Ra naar de onderwereld waar een oordeel over hen ging geveld worden zodat ze eventueel herboren konden worden. Ik ben zeker dat een aantal lezers na deze periode een soort van ‘hergeboorte’ zullen meegemaakt hebben omdat ze sommige dingen en zichzelf in een ander perspectief zullen zien.
4. Het is echter ook belangrijk om je voeten op de grond te houden in deze periode. Niet te veel piekeren en allerlei veronderstellingen maken. Te aarden. Vandaar le sol (bodem) en the sole (voetzool).

Dus dit is de oplossing, la solution, om de koning te zijn in je eigen leven in deze duistere periode: kijk naar het licht, de corona, met je voeten op de grond, wees solidair, blijf in je kot in eenzaamheid, onderzoek je zielewensen. Tijd om te veranderen, te transformeren. Van ik-denken naar wij-denken, verbondenheid. Verander wat niet goed voelt. Groei, zoals planten in de zon. Dit is de tijd om de wereld te doen groeien, verbeteren. Zoals de alchemisten, die eeuwig op zoek waren naar goud, de steen der wijzen, het hemelse goud, dus de uiteindelijke transformatie uitbeelden met…. jawel, de zon. Nu zijn we in een periode van zonsverduistering, de vraag is of jij daarna terug de zon zal zien en ‘herboren’ zal zijn?

Rosarium Philosophorum: Mercurisusbron en quaterniteit Grataroli, Guglielmo & Morienus, 1610 Houtsnede op papier, 7 x 7 cm. Deutsche Fotothek, FotothekBot 2009 commons.wikimedia