Bedankt of merci?

Om in deze tijden de zorgverleners, de voedingswinkels, de postbodes en pakjesleveranciers, kortom al wie werkt, te bedanken wordt soms merci en soms bedankt gebruikt. Maar wist je dat deze woorden, alhoewel ze hetzelfde betekenen, een andere oorsprong hebben? Als je de oorsprong kent, zal je misschien sneller het ene of het andere gebruiken.

Bedankt of merci?

Bedankt, in het Oudnederlands  thankis (10e eeuw) :‘uit vrije wil, om niet’of in het Middelnederlands (13 e eeuw)  danc ‘erkentelijkheid’, ‘gedachte’. Dus denken of danken hebben dezelfde oorsprong. De oorspronkelijke betekenis is dus: het denken, de wil (bijv. de uitdrukking tegen wil en dank), de gedachte, wat dan verder geëvolueerd is naar ‘dankbare gedachte’ of ‘erkentelijkheid’.

Merci , in het Middelnederlands merc ‘gunst, medelijden’ (denk maar aan het Engelse mercy), afkomstig uit het latijn mercedem (nee, ik maak hier geen reclame voor een Brugse politica),  merces : ‘loon, prijs, soldij, rente’, ook mercis: koopwaar, handel (denk maar aan het Spaanse mercado, de markt).

Verdienen

Een bedanking geef je uit vrije wil. Maar is merci dan misschien beter gekozen voor wie werkt, maar daarom geen loon naar werken krijgt? Want wie nodig is onze maatschappij verder te laten functioneren, laat ons eerlijk zijn, zijn niet altijd de werknemers met de hoogste weddes van het land. Nochtans het woord ‘verdienen’ wil zeggen dat het loon je krijgt, je dat ook verdiend hebt, je er ook aanspraak mag op maken. Dat het loont om veel inspanningen te doen in moeilijke tijden. Loont dit? Wedde(n) dat we na deze coronaperiode er weer zal teruggekeerd worden naar hoe het voordien was? Ik hoop van niet, maar ik vrees het wel. Het enige dat wij nu echter kunnen doen is merci zeggen vanuit de grond van ons hart in de hoop dat onze maatschappij ooit verandert.

Bullshit jobs of onzinbanen

Ik vrees het echter, dat het kapitalisme verder zal blijven werken zoals nu. Niet enkel dat de waardevolle banen zonder dewelke een maatschappij niet zou kunnen functioneren, minder verloond worden. Maar ook vraag ik me af of corona geen invloed zal hebben op de bullshitjobs. Auteur en professor David Graeber die een boek Bullshit Jobs, vertaald Onzinbanen heeft geschreven. Sommige banen zijn volgens zijn boek eigenlijk waardeloos en brengen weinig waarde. Ze lijken enkel bedoeld om mensen aan het werk te houden. Dat kan gaan van managers, bankiers tot administratieve jobs. Deze banen zijn diegene waarvan ik me afvraag of ze nog zullen bestaan na de coronarevolutie. Sommige zullen wellicht worden afgeschaft door noodzakelijke besparingen, maar zal men van andere het licht zien? In zijn boek schreef Graeber ook al dat het zo lijkt te zijn dat hoe meer je werk van nut is voor de maatschappij, hoe slechter je er voor wordt betaald, hoe minder je ervoor gewaardeerd wordt, hoe minder respect je krijgt. Zoals verpleegkundigen, transporteurs, vuilnismannen en monteurs. Dit zijn shiftjobs: jobs waar er een shift zou moeten gebeuren in moreel en materieel opzicht. Corona maakt dit nu wel helemaal duidelijk. Maar wat zal met dit besef gebeuren? Ondertussen kan ik enkel merci en dank u zeggen.

Hé, nu ik er op let: de onderstaande video heeft het cijfer dertien. Ja, het blijft me achtervolgen, zoals vaste lezers al weten.

David Graeber over corona, bullshit jobs en shift jobs (6 minuten)

Please follow and like us:

Coronavirus: de zwarte zwaan

Een jaar of twee geleden heb ik het boek ‘The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable van Nassim Nicholas Taleb gelezen. Taleb is een Amerikaans auteur, professor en voormalig derivatenhandelaar van Libanese afkomst. Voor zover ik weet is het boek nog niet vertaald. Het boek is ondertussen vertaald: De zwarte zwaan.

Hij schreef dat als je enkel witte zwanen kent, je niet gelooft dat er een zwarte zwaan kan bestaan, totdat je er één ziet. Een zwarte zwaan bestaat uit 3 dingen:
– ze is onvoorspelbaar;
– ze zet de wereld op zijn kop en heeft een geweldige impact;
– nadat er de voorspelling is uitgekomen, wordt er een uitleg aan gegeven zodat wat er gebeurt minder uitzonderlijk is dan ze in werkelijkheid was.

Het voorkomen van een pandemie, had de auteur overigens voorspeld in 2007 in zijn boek, zoals hij zelf in herinnering bracht via een tweet op 8/3/2020 (@nntaleb):

Coronavirus: de zwarte zwaan

Misschien moeten we hoe de wereld en economie werkt toch volledig herdenken? Om de zwarte zwaan om te toveren tot een witte. Zodat er terug witte zwanen rondzwemmen in afwachting dat er een nieuwe zwarte zwaan komt. Alhoewel volgens Nassim Nicolas Taleb was deze pandemie geen echte zwarte zwaan. Want deze epidemie was voorzienbaar en voorspelbaar zoals uit onderstaand interview blijkt (duur 9 minuten).

Deze pandemie kon voorzien worden. Zelfs in januari dit jaar waarschuwde hij nog voor corona. Met simpele middelen, zoals het gebruik van mondmaskers zou de epidemie minder erg geweest zijn. En zoals hij terecht vermeldt: economie kan je niet los zien van gezondheid.

Please follow and like us:

Corona: de oplossing zit al in de naam

Het coronavirus. De naam vond ik merkwaardig: een corona is de hete atmosfeer rondom de zon en andere sterren die zich uitstrekt over miljoenen kilometers. We zien dit normaal niet, wel tijdens een zonsverduistering. Een lichtkrans. Wie geeft een virus nu een naam die verwijst naar een lichtkrans rond de zon?

Zonsverduistering

Maar als je een corona alleen kan zien tijdens een zonsverduistering, dan geeft de naamgeving misschien iets te maken met het vroegere bijgeloof dat een zonsverduistering enkel maar onheil brengt. Wie geïnteresseerd is in voorbeelden, klik hier voor een historisch overzicht van andere zonsverduisteringen. Je kan deze tijd dan ook symbolisch bekijken: in deze duistere tijden (want zeg eens eerlijk, er is toch wel het één en ander dat beter kan in deze wereld), is het noodzakelijk te kijken naar het licht, naar de lichtkrans van de zon die we slechts kunnen zien in de duisternis.

Kroon

Het woord corona wordt gebruikt voor verschillende dingen die iets omringen (bijv. bij mineralen, eicellen, ..). In het Latijn betekent het ook kroon. Want ja, een kroon op het hoofd van een koning die’uitverkoren’ is door God, is een uiterlijk teken dat hij verheven is boven de anderen. Zijn kroon is het symbool hiervan. Lodewijk XIV had als bijnaam de zonnekoning: iedereen cirkelt rond een koning zoals planeten en sterren rond een zon. Corona is dus virus met een naam die dus zowel verwijst naar een kroon en de zon.

Corona: de oplossing zit al in de naam
Foto Unsplash, Rick Meyers

Er waren al andere pandemieën

Pandemieën bestaan al eeuwen lang. Iedereen kent wel de pest of de Spaanse griep, maar ook in de Romeinse tijd had je er: de Antonijnse plaag en de plaag van Cyprianus. Maar dit coronavirus, dat spant de kroon.

Wellicht denk je nu ongeduldig: wanneer lees ik iets dat verwijst naar deze titel, nl. het antwoord op het coronavirus zit in de naam?
Wel, dat zal ik je de oplossing nu maar vertellen, vooraleer je defintief wegklikt. Corona is een stralenkrans rond de zon.

Oplossing

Waarom is dit nu de oplossing voor deze periode, zoals de titel suggereert?
Ik zie vier dingen als oplossing:
1. Solidair zijn: dus alle maatregelen naleven. Solidair is afkomstig van het Latijnse ‘in solidum’, wat ‘voor iedereen’ betekent, maar ‘sol’ betekent ook zon (cfr. het Franse soleil). De zon schijnt voor iedereen, verbondenheid. Sol Invictus was, een Romeinse zonnegod en de beschermheilige van de soldaten (let op de sol). Dus dit gevecht kunnen we alleen maar winnen als we solidair zijn.
2. Jezelf opsluiten in eenzaamheid met je familie, gezin. Solitude, la solitudine. Opnieuw sol, zon want er is maar één zon, zoals je maar één gezin hebt.
3. Onvermijdelijk word je geconfronteerd met jezelf, met vragen, angsten. Het is dé periode om na te denken wat je werkelijk wilt. Wat je hart doet tikken, waarvan ben je bezield? De zoektocht naar je ‘soul‘: je ziel. Soul, sol. Wat is het verband tussen zon en ziel, denk je nu wellicht? De woorden lijken op elkaar, dat is alles. In Egypte vertrokken gestorven zielen in een boot van de zonnegod Ra naar de onderwereld. Daar werd een oordeel over hun leven geveld, zodat ze eventueel herboren konden worden. Ik ben zeker dat een aantal lezers na deze periode een soort van ‘hergeboorte’ zullen meegemaakt hebben omdat ze sommige dingen en zichzelf in een ander perspectief zullen zien.
4. Het is echter ook belangrijk om je voeten op de grond te houden in deze periode. Niet te veel piekeren en allerlei veronderstellingen maken. Aarden, de grond onder je voeten voelen is belangrijk. Vandaar le sol (bodem) en the sole (voetzool).

Dus dit is de oplossing, la solution, om de koning te zijn in je eigen leven in deze duistere periode: kijk naar het licht, de corona, met je voeten op de grond, wees solidair, blijf in je kot in eenzaamheid, onderzoek je zielewensen. Tijd om te veranderen, te transformeren. Van ik-denken naar wij-denken, verbondenheid. Verander wat niet goed voelt. Groei, zoals planten in de zon. Dit is de tijd om de wereld te doen groeien, verbeteren. Zoals de alchemisten, die eeuwig op zoek waren naar goud, de steen der wijzen, het hemelse goud, dus de uiteindelijke transformatie uitbeelden met…. jawel, de zon. Nu zijn we in een periode van zonsverduistering, de vraag is of jij daarna terug de zon zal zien en ‘herboren’ zal zijn?

Corona: de oplossing zit al in de naam
Rosarium Philosophorum: Mercurisusbron en quaterniteit Grataroli, Guglielmo & Morienus, 1610 Houtsnede op papier, 7 x 7 cm. Deutsche Fotothek, FotothekBot 2009 commons.wikimedia
Please follow and like us:

Alaaf: de herkomst van carnaval

De carnavalsoptochten vieren hoogtij deze dagen. Want we zijn 40 dagen voor Pasen. Carnaval, van oorsprong een heidens feest met als doel de kwade geesten van de winter te verdrijven. De arme bevolking kreeg de sleutel van de stad en nam tijdelijk de macht over. Een feest om te vieren dat een nieuwe vruchtbare periode aanbreekt, een vruchtbaarheidsritueel waarin sterven en leven elkaar opvolgen in de cyclus van de tijd.

Carnaval, een universeel religieus feest

Een universeel religieus feest, want zowel in Babylonië (Marduk), Rome (Saturnaliën), Griekensland (Dionysus) als bij de Germanen (Nerthus) vind je gelijkaardige feesten terug met gelijke kenmerken. Vooral bij de Germanen vind je gelijkenissen: het beeld van de god Frey werd op een schip op wielen (carrus navalis, carnaval) begeleid door een vrolijke stoet personen in diervermomming, en mannen gehuld in vrouwenkleren. Aan boord van het schip vond het huwelijk plaats tussen de god Frey en een priesteres. O ja, had ik al vermeld dat Aalst afkomstig is van het oudgermaanse woord -alha, heiligdom?

Carnaval en het gekkengetal

De periode van carnaval vangt aan op 11 november, de elfde van de elfde. Niet toevallig na de feesten die de Kelten vierden met Samhain of 40 dagen voor kerstmis. Elf noemt men wel eens het gekkengetal omdat het imperfect is, want enkel het getal twaalf is perfect (wat zou Jezus zijn met elf apostelen in plaats van twaalf). Maar wist je dat er ook een verband is met de zwaan? Ja, je hoort me al komen, ik moet toch een beetje reclame maken voor mijn tweede boek Het mysterie van de zwaan. Een zwaan werd vroeger ook een elvit, alvit genoemd en sommige etymologen zijn er het er over eens dat het woord elf of alf (een alf is een kwade geest, een elf meestal een goede geest) er zou van afgeleid zijn.

Alaaf: de herkomst van carnaval
Photo by Ugur Arpaci on Unsplash

De carnavalsgroet alaaf

De carnavalsgroet Alaaf, afkomstig uit Keulen (18e eeuw) betekent in het Joods ‘de eerste’.
Zouden de Joden weten dat er een Joods woord wordt gebruikt als groet tijdens carnaval?
Ze zouden er misschien anders tegen aan kijken?
Alhoewel er ook wordt gezegd dat het zou afkomstig kunnen zijn van het Duits dialect ‘all-ab‘: alles aan de kant, uit de weg.
Toch valt het mij op dat alaaf, alvit, alf eenzelfde stam heeft.

Zou de carnavalsgroet dan ook geen groet aan of bescherming tegen de kwade geesten inhouden, want de zwaan (elvit, alvit) stond symbool voor een vervoerder van gestorven zielen? In Brazilië worden tijdens carnaval toch veel pluimen gebruikt door de sambascholen, zoals er in Venetië ook vaak kostuums, hoeden met veren worden gebruikt.
Is dit toeval of ligt de oorsprong toch ergens in een verwijzing naar een vogel?

Alaaf: de herkomst van carnaval
Photo by Ingeborg Gärtner-Grein on Unsplash

Carnavalsmaskers

Wat ik zelf altijd grappig vind is dat er een masker wordt opgezet, terwijl het woord persoon van het Latijnse ‘persona‘, persoon, als betekenis masker wilt zeggen. Dus een persoon (of dus een woord dat masker betekent) die een masker op zet? Dat is twee keer masker. Uiteindelijk zetten we allemaal elke dag een masker op als persoon. Welk masker draag jij?

Ach misschien ben ik enkel maar een laaf (in de zestiende eeuw betekende dit woord een dom meisje). O ja, volgend jaar wordt carnaval speciaal: dan valt carnaval op 14 februari, de dag van de liefde, is carnaval dan toch een verwijzing naar de zwaan, het teken van liefde?

Wie meer wilt weten over carnaval:
https://isgeschiedenis.nl/nieuws/oorsprong-van-het-carnaval
https://www.fenvlaanderen.be/carnaval/wat-carnaval

Please follow and like us: