Blog

De geheimen van kerst: de astrologische betekenis van het kerstverhaal

Wij zien de zon als een hemellichaam, maar in oudere tijden was de zon veel meer dan dat. De zon was de vertegenwoordiger van God, de 12 sterrenbeelden waren de plaatsen waarlangs de zon reisde. In Egypte was Horus de zonnegod. Hij werd verwekt via zijn moeder Isis terwijl zijn vader Osiris dood was (dus een soort onbevlekte ontvangenis), de gelijkenis met Jezus en Maria kan je wellicht ook wel zien. En zo zijn er nog gelijkenissen met andere goden, zoals bijv. Krishna, Dionysus, Mithra, enzovoort. Wie de video hieronder bekijkt, leert hier meer over.

De astrologische betekenis van het kerstverhaal

Het kerstverhaal heeft ook een astrologische betekenis : op 24 december zie je Sirius, één van de helderste sterren in het Oosten, die één lijn vormt met drie andere sterren uit de ster Orion die na elkaar liggen. Deze drie sterren worden de Drie Koningen genoemd. Sirius en deze drie sterren wijzen naar de plaats waar de zon opkomt op 25 december: de geboorte van de zon (Jezus, God’s zoon, ‘son’, sun, de zoon/zon van God). Maria is het sterrenbeeld Virgo (maagd), waarnaar ook verwezen wordt onder de naam ‘huis van het brood’, dezelfde betekenis als de naam Bethlehem (betekenis: huis van brood). Bethlehem verwijst dus naar het sterrenbeeld maagd, niet noodzakelijkerwijs naar een plaats op aarde.

De zon en het zuiderkruis tussen 22 en 25 december

En wist je dat de zon, die op zijn laagste punt staat op 22 december, gedurende 3 dagen bijna lijkt stil te staan: een periode waar de zon in de buurt van het sterrenbeeld met de naam ‘het zuiderkruis’ of een verwijzing naar het kruis. Op 25 december begint de zon met 1 graad noordelijker te bewegen om helderder te schijnen en warmte te geven zodat de lente dichterbij komt.

Dus de zon is gestorven op het zuiderkruis om na drie dagen terug op te staan, te herrijzen. Is het dan geen toeval dat Jezus, de zoon van God, de zon (zie vorige blogpost over de kerststal), geboren uit een maagd in Bethlehem gekruisigd wordt om na 3 dagen te herrijzen? De onderstaande video legt het uit.

Vervolg: de geheimen van kerst: de onnozele kinderen.

De geheimen van kerst: A Christmas Carol (Charles Dickens)

Kerstverhalen, ze blijven inspireren. Eén van de meest inspirerende kerstverhalen vind ik A christmas carol van Charles Dickens. Bovendien is het een tijdloos verhaal. Je kan het verhaal net zo goed in de huidige tijd situeren: ook onze maatschappij kent armoede, zieke kinderen waarvoor onvoldoende opvangmogelijkheden bestaan (denk maar aan de wachtlijsten voor opvang mindervaliden of jeugd in moeilijkheden), de ‘heilige’ mantra van geld en materieel bezit, enzovoort… Neen, zoveel is de mens helaas niet veranderd.

Het verhaal

Maar hoe gaat dat verhaal weer? Heel het verhaal vertellen zou iets te ver leiden, samengevat gaat het over Ebenezer Scrooge, een oude, verbitterde vrek die enkel geïnteresseerd is in geld, materieel bezit en rijk worden. Op de nacht voor kerstmis krijg hij het bezoek van 3 geesten: de geest van het kerstmisverleden, de geest van het kerstmis van nu en de geest van de kerstmis van de toekomst. Maar eerst komt zijn oude zakenpartner Marley, die 7 jaar voordien gestorven is op bezoek om hem te waarschuwen. Want Marley zwerft al jarenlang rond op de aarde, een zware ketting meesleurend, omdat hij te weinig empathie en naastenliefde getoond heeft tijdens zijn leven. Als Scrooge zijn leven niet betert, zal hij zelf ook rusteloos rondzwerven na zijn dood. Het bezoek van de drie geesten kan Scrooge helpen als hij goed naar hun boodschap luistert. De geest van het kerstmisverleden toont Scrooge zijn eigen verleden, hoe hem dit beïnvloed heeft en gebracht tot waar hij nu is. De geest van het kerstmis van nu toont hem de kerstvieringen bij zijn eigen familie en bij een werknemer van hem, Cratchit die een kreupele zoon Tiny Tim heeft, die wellicht een vroegtijdige door zal sterven. De geest van het kerstmis van de toekomst toont Scrooge hoe de mensen over hem denken als hij zelf gestorven is. Scrooge komt tot inkeer, hij doet een gulle gift aan zijn werknemer Cratchit, kortom hij beter zijn leven.
Wie het volledige verhaal wil lezen (in het Engels), via deze link kan je het volledige verhaal dowloaden: http://www.gutenberg.org/files/46/46-h/46-h.htm

Armoede toen en nu

Dickens was verontwaardigd over de armoede in de maatschappij tengevolge van de industriële revolutie en de manier waarop kinderen werden behandeld. Hoe kinderen behandeld worden, toont immers de kern hoe een maatschappij met mensen omgaat. Zo is het nog altijd. Sommige dingen veranderen helaas niet. Sommige verhalen zijn inderdaad tijdloos, hoe jammer het ook is. In de video hieronder lees je meer over de omstandigheden hoe het verhaal tot stand kwam, met nog eens een samenvatting van het verhaal.

The origins of A Christmas Carol

Merry of happy christmas?

Terwijl ik deze tekst typ, vroeg ik me af hoe het komt dat we ‘Merry Christmas’ zeggen en niet ‘happy christmas’, zoals we wel ‘happy new year’ of ‘happy Easter’ zeggen?
“A Merry Christmas and a Happy New Year to You” kwam voor het eerst voor op een kermiskaart in 1843. Maar het zou al veel ouder geweest zijn, namelijk in 1534 schreef Thomas Cromwell al “And this our Lord God send you a merry Christmas and a comfortable, to your heart’s desire”.
1843 was ook het jaar van de publicatie van A Christmas Carol van Dickens. ‘God Rest Ye Merry, Gentlemen‘ was een lied uit 1833 waarnaar Dickens verwees in A Christmas Carol:
God bless you, merry gentleman!
May nothing you dismay!
werd gezongen voor Scrooge, maar Scrooge deed de zangers vluchtten door een slag met een liniaal.

Pentatonix – God Rest Ye Merry, Gentlemen

De betekenis van ‘merry’

Dus zegent God enkel de ‘merry’ gentlemen, maar wat is dan de betekenis van ‘merry’. Merry is immers niet hetzelfde als happy: happy is vrolijk, gelukkig, maar ‘merry’ is een innerlijke staat van geluk, van vreugde. Het is intenser, komt van binnenuit. Zoals je het feest van kerstmis ook van binnenuit zou moeten voelen. Etymologisch zou merry, merrie, mery, merie, mirie, myrie, murie, merige, myrige, mirige, myrege afkomstig zijn van het proto-Germaanse murquz dat kortstondig betekent. Kortstondige momenten van innerlijke vreugde en geluk. Net zoals kerstmis niet eeuwig blijft of ons leven een aaneenschakeling is van korte momenten van geluk. Het zijn nog altijd de kleine dingen die het doen.

Zoals een mooi, tijdloos verhaal dat ons er nog eens aan herinnert dat er nog veel werk te doen is om armoede de wereld uit te helpen en kinderen die het niet zo getroffen hebben nog altijd alle hulp kunnen gebruiken. Wellicht had Charles Dickens nooit verwacht dat het verhaal dat hij in 1843 schreef in 2019 nog altijd actueel zou zijn.

bronnen: https://www.phrases.org.uk/meanings/merry-christmas.html https://www.etymologynerd.com/blog/brief-merriment

Vervolg: de geheimen van kerst: de zon en de sterren.

De geheimen van kerst: de kerststal

We plaatsen een kerststal in ons huis, maar wat is de betekenis daarvan? Is het louter een verwijzing naar het kerstverhaal in de Bijbel of zit er meer achter? Achter de kerststal zit er een volledige symboliek verborgen. Het is al meermaals vermeld dat de Bijbel vaak geheime boodschappen bevat, estorische (esoterisch=innerlijk, geheim in tegenstelling tot exoterisch= uiterlijk) kennis enkel voor ingewijden. Het is geen geheim dat de evangelisten soms een diepere betekenis hadden met hun teksten. Want het kerstverhaal gaat eigenlijk om een verhaal van spirituele groei, van initiatie.

De symboliek van de kerststal

Jozef staat voor het materiële, de materie, het leven van alledag (timmerman die iets maakt), terwijl Maria eerder het geestelijke zou vertegenwoordigen (de onbevlekte ontvangenis door God). Enigszins merkwaardig misschien omdat Maria, mater (moeder), materie dezelfde woordstam hebben en oudere volkeren de moedergodinnen verbonden met de aarde, met materie. Uit de verbintenis uit het materiële, het aardse met het geestelijke ontstaat een kind, Jezus. Of je kan het ook anders bekijken: Jozef is het aardse denken, Maria de hemelse ziel. Maria staat symbool voor zuiverheid. Een zuivere ziel. Dat zij een ziel zou vertegenwoordigen is niet zo merkwaardig, Maria wordt vaak geassocieerd met een zwaan, de zwaan die in ‘heidens’ geloof een zielenbegeleider was van gestorvenen op weg naar het paradijs om herboren te worden. Dus uit een zuivere, oude ziel in combinatie met het aardse denken, kan je via een ‘godsvonk’, een goddelijke ingreep (Maria was immers onbevlekt ontvangen via de Heilige Geest) herboren worden als een onschuldig kind.

Photo by NeONBRAND on Unsplash

De kerststal is je hart

Jezus staat voor het teruggaan naar je eigen innerlijk, je eigen kern, vandaar het zich bevinden in een stal. De stal staat symbool voor je eigen hart. Er was geen plaats in de herberg waar iedereen zich bevond, namelijk het uiterlijke leven (drinken, feesten, eten, vermaak,…), Jozef en Maria moesten naar een stal, zich in isolement terugtrekken. Bovendien wie zich enkel met het uiterlijke en het materiële leven bezighoudt, die begrijpt het innerlijke leven niet. Het is geen toeval dat Jezus in een kribbe, een teken van armoede, geboren wordt. Maar door het materiële af te zweren, kan je het licht zien. Waar Jezus geboren wordt, zie je een licht: een ster. Zijn aureool achter zijn hoofd, verwijst naar het licht, naar het zonnerad van het joelfeest (zie deze blog). Sterren verwijzen terug naar de gestorvenen overigens (denk maar aan onze voorouders die geloofden dat na de dood je terugkeert naar de sterren, cfr. sterrenkinderen). Net als de engel Gabriël (cfr. wie sterft bevindt zich bij de engelen) boven het kerststalletje. Twee symbolen die verwijzen naar gestorvenen: de ster en de engel. Engel komt van het woord ‘angelos‘ (Grieks), wat boodschapper betekent, in het Sanskriet betekent ‘angora‘, een goddelijke geest. Engelen en sterren hebben symbolisch al altijd een sterke band gehad.

De ster: een teken van ene ingewijde?

Overigens zouden sterren ook verwijzingen zijn naar ingewijden (denk maar aan het pentagram). Slechts door bezinning, nadenken over jezelf en door te leven volgens je hart, kan je opnieuw geboren worden, straal je licht uit, zie je het licht. Hart in het Hebreeuws is ‘lev‘, leven, maar leven volgens je hart is hard en je moet er lef voor hebben. Taalspelletjes, ik blijf het leuk vinden.

De os en de ezel

Maar wacht eens eventjes? Je hebt toch ook nog de os en de ezel? De os, de stier staat al eeuwenlang bekend om kracht en vruchtbaarheid. De ezel staat voor persoonlijkheid, koppigheid, maar is ook een lastdier dat helpt een last te dragen. De os en de ezel ademen op het kindje Jezus, ze staan in zijn dienst en blazen hem adem in (adem, Adam, Atman in het Sanskriet, athm in het Indo-Europees: levensadem, cfr. atmosfeer). Os komt etymologisch van het woord ‘been’, terwijl het woord ezel gelijkenissen vertoont met jezelf (neem de -j en de -f weg), in het Frans ‘âne’, gelijkt op het Franse woord voor ziel, âme (Duits: Seele, ziel en Esel, ezel). Dus zowel lichaam (os, beenderen) als ziel (ezel) zijn nodig om herboren te kunnen worden. Dat Jezus daarna op een ezel zit als hij Jeruzalem binnenrijdt, hoeft dan ook niet te verwonderen, hij heeft zijn ziel die hem vergezelt. De bijnaam van inwoners van mijn dorp, Lissewege, namelijk ezelboeren, lijkt nu plots iets aantrekkelijker: mensen die een ziel kweken 🙂

En de herders en de drie koningen dan? Dat is voor een andere blogpost over de drie koningen.

Vanwaar is het kerststalletje afkomstig?

O ja, vanwaar komt het kerststalletje dan? Het is Franciscus van Assisi (1172-1226) die een plaatselijk grot gebruikte, daar levende mensen en dieren in plaatste om het geboorteverhaal van Jezus uit te beelden. Het was een manier om het kerstverhaal te vertellen aan ongeletterde mensen. De Franciscanen verspreidden zich over Europa en zo kwamen er overal kerststallen, al dan niet in een levende versie. Toen Napoleon de kerken en kloosters sloot, ontstonden de huiselijke kerststallen. Als je iets niet in het openbaar mag vereren, dan doe je het thuis. Ook dat is nog niet veranderd.

bron: https://immaterieelerfgoed.be/nl/erfgoederen/kerststallencultuur-in-vlaanderen

Vervolg: de geheimen van kerst: A christmas carol (Charles Dickens)

De geheimen van kerst: de 12 lotsdagen, de 13 heilige nachten

De periode tussen kerstdag en driekoningen op 6 januari is heel speciaal. Als kind al vond ik het één van de meest fascinerende periodes van het jaar.  Nu weet ik waarom, want het is de periode van de heilige nachten -Weihnacht in het Duits is niet voor niets de naam voor kerstmis-, nl. de gewijde nachten. Symbolisch gaat deze periode  om een initiatiereis, een groei naar een hoger bewustzijn. Zelfs in oud volksgeloof vind je het speciale van deze periode terug: elke dag tussen kerst en Driekoningen staat voor een maand in het komende jaar. Je zou op die manier kunnen voorspellen welk weer je zal hebben in 2020 (25 december staat voor januari, 26 december voor februari, enzovoort….), een tip misschien voor Frank Deboosere of Sabine Hagedoren? Mijn grootmoeder paste dit toch ‘trucje’ toe om met zekere stem weersvoorspellingen te doen, mysterieus vond ik dat als kind. De ‘lotsdagen’ is een andere naam voor deze dagen. Zoals het woord het zegt, zou het niet enkel om weersvoorspellingen gaan, maar ook om een voorspelling over je eigen leven, over je lot, maand per maand.

bron: british library

In deze periode zou je overigens  ook goed op je dromen moeten letten, want ze zouden een voorspellende waarde bezitten volgens oud geloof. Waarom? Omdat je ziel in deze periode het gevoeligst zou zijn voor bovennatuurlijke ervaringen.

Astronomisch hebben deze twaalf dagen wellicht te maken met het verschil tussen een maanjaar van 354 dagen en het zonnejaar met 365 dagen. De periode van 12 dagen of 13 heilige nachten overbrugt het verschil tussen beiden. Het was de periode waarop de tijd stil stond zodat het aardse en het hemelse elkaar konden raken. Vandaar dus dat je ziel gevoelig zou moeten zijn voor visioenen, dromen en speciale ervaringen. Dertien is een speciaal getal, voor wie er nog aan twijfelt, daarover later nog meer. In Duitsland spreekt men over deze periode als de Zwölften, Zwölf heilige Tagen, in Engeland over de Twelve days (6 januari is the twelfth night). In 567 had de synode van Tours vastgesteld dat het feest van Christus van 25 december tot 6 januari moest lopen, dus de 12 dagen zoals in het Germaanse Joelfeest of het ‘Dodekahemeron’, het twaalfdaagse feest van de Byzantijnse kerk. Als je kerstmis zelf meetelt (of als je enkel de nachten bekijkt, ook kerstnacht), dan kom je op dertien. Dus sprak men in Nederland vroeger over Dertiendag als het over 6 januari ging, in Westfalen werd deze periode aangeduid als Drüttien Tagen.

Wat kan je doen tijdens deze periode als je wilt leven volgens het oeroud geloof in deze speciale periode? Want deze periode gaat echt om jou, om je innerlijk proces (zie ook de blogpost over de kerststal). Je kan een notitieboekje nemen om naast je bed te leggen zodat je kan noteren wat in je opkomt als je wakker wordt, je dromen te noteren, je intenties voor het komende jaar noteren (denk maar aan de jaarlijkse lijstjes die gemaakt worden, eigenlijk is dat niet meer of minder doen dan wat men in de oude tijden al deed). Het is de tijd om aan jezelf te werken, je te bezinnen. Wat je schrijft, vertrouw je toe aan de wereld, dat geeft meer kracht dan gewoon denken aan wat je gaat doen.

Het zijn ook dagen om stil te staan, te mediteren, te bezinnen, want elke dag staat voor iets. De Maya’s wisten dat al. Voor wie hier in geïnteresseerd is, een opsomming wat je kan doen tijdens deze heilige dagen:
25 december: focus op manifesteren, wat je verlangt, krijgt tastbare vorm, hoe kan jij je hemel op aarde brengen?
26 december: focus op bevrijding, overzie alles rondom je, bevrijd je van wat overbodig is geworden.
27 december: focus op verschillende invalshoeken, zo kan je de dingen zien zoals ze werkelijk zijn, dan krijg je inzicht en nieuw evenwicht.
28 december: focus op aanwezig zijn, maak af wat nog niet af is, wees blij met wat je bereikt hebt zodat je nieuwe dingen kan creëren.
29 december: focus op je verbinding met de bron. Ontvang wat nodig is om iets nieuws te beginnen. Het kan gewoon gaan om een idee, inspiratie of informatie. Laat dingen die niet nodig zijn los, want ze kunnen je belemmeren bij een nieuw begin.
30 december: focus op balans, wat is een uitdaging? Verzorg je evenwicht.
31 december: focus op actie. Volg het verlangen van je hart, wees dienstbaar voor jezelf zodat je dienstbaar kan zijn voor anderen.
1 januari: focus vandaag wat je helpt om vorm te geven aan je idee, aan je vorm, hoe je wilt zijn, denk aan je eigen grenzen.
2 januari: focus op wat je kracht geeft en sterker maakt, laat zien wie je bent en vraag om hulp.
3 januari: focus op doorstroming, organiseer alles op een efficiënte manier.
4 januari: focus op afstemming. Blijf in verbinding met jezelf en je omgeving, kijk naar wat je hebt bereikt, wat er nog moet gebeuren.
5 januari: focus op je eigen principes en integriteit, wat je doet mooet overeenstemmen met je eigen overtuigingen en breng dit in de praktijk
6 januari: focus op je doorzettingsvermogen om dat te realiseren wat je werkelijk wilt. Blijf trouw aan je werkelijke idealen zodat je ze daadwerkelijk bereikt.
(bron: Van Rijn, E., Maya wijsheid voor je levensreis, het Tzolkin levenspadenboek)

Toch maar eens stilstaan en bezinnen tijdens de komende 12 heilige dagen en 13 heilige nachten?

Vervolg: de geheimen van kerst: de kerststal.

De geheimen van kerst: het joelfeest van de Germanen

Photo by Cullan Smith on Unsplash

Vandaag zijn we de kortste dag van het jaar. Officieel is dat altijd 21 december, maar in 2019 is 22 december 1 seconde korter dan de officiële datum 21 december. Op 21 december, de winterzonnewende, vierden de Germanen het Joelfeest. Een feest dat twaalf dagen duurde. In een volgende blogpost zal ik het hebben over de 12 heilige dagen en 13 heilige nachten vanaf kerst. Maar nu terug naar het joelfeest. Vuren werden aangestoken, wat we nu nog terugvinden overigens in onze kerststronk of kerstbuche in de vorm van een houtblok. Wij steken geen vuren meer aan, wij eten een houtstronk op. De tijden veranderen.  Nu ja, de Germanen hadden ook een feestmaal. Ze bliezen op hoorns, hielden vreugdevuren, er werd geschoten, kortom alles moest uit de kast gehaald worden opdat het rad van het leven weer in beweging kwam opdat de zon kon herrijzen. Een zonnerad werd in brand gestoken om de terugkeer van de zon te vieren. Later vind je de symboliek van zo’n zonnerad terug in een aureool. Het licht rondom een heilige, een persoon.

Een feest omdat de zon dan op zijn laagste punt stond, maar terug begon naar zijn klim naar boven met langere dagen tot gevolg. Oud vuur werd gedoofd en nieuw vuur werd aangestoken, zoals de lichtjes van een kerstboom. Het gevecht tussen winter en zomer.

Tijdens de joelfeesten rijdt Wodan met een razende stoet van overledenen door de hemel. Een andere naam hiervoor is de wilde jacht. Hij rijdt op zijn paard Sleipnir waarbij hij een speer in zijn had heeft. Een bijnaam van Odin (bij de Noren was Wodan Odin) is overigens Jólnir. Zoals ik al eens in een vorige blogpost vertelde, is Sinterklaas hiervan afgeleid. Maar toch doet dit ook denken aan Santa Claus, de kerstman, waarover later meer. De vrouwelijk tegenhanger uit latere oude legendes van de wilde jacht is vrouw Holle die een groep spokende vrouwen aanvoert, in onze streken ook vaak de ‘witte wieven’ genoemd.  Waarom raasden die gestorvenen door de hemel? Wel als de zon hoog staat aan de hemel, liggen de doden rustig in hun graf, maar tegen het einde van de herfst worden ze onrustig (denk maar aan Halloween) en in de periode van de joelfeesten bezoeken de overledenen, de geesten de mensen in hun woning. Daarom werd de tafel gedekt, offers gebracht, feestdronken uitgebracht op overledenen. Er werd immers geloofd dat als iemand overlijdt, die persoon niet sterft, nee, de goddelijke levenskracht (goddelijke vonk) werd niet vernietigd, maar bleef leven. Een overleden voorouder bleef dus altijd deel uitmaken van de gemeenschap. Het zijn de voorouders die via hun goddelijke krachten de vruchtbaarheid van mens, dier en gewas helpen bevorderen. Zij bestrijden de winter, de chaos. De levenden en doden vierden dus samen tijdens het joelfeest de wedergeboorte van de zon, van een nieuw jaar.

Cordes, J. W. – Wilde Jagd 1869

Een magische feest, al is het maar omdat Joel wellicht tovernarij of bezweringsfeest zou betekenen (jehan in Oudhoogduits is spreken). Het woord jicht heeft eenzelfde oorsprong als joel. Want jicht zou door een betovering veroorzaakt worden, dat wist je niet hé? Of ja, dat dachten onze voorouders toch.  Als je dus zegt dat kerstmis een magisch feest is, zit je er niet zo ver naast. De kerstmagie bestaat al eeuwenlang. Dat de joelfeesten (en dus ook het latere kerstfeest) ook initiatiefeesten inhielden, dat zie je terug in de symbolische betekenis van kerstmis gedurende de 12 heilige dagen en 13 heilige nachten. Maar daarvoor zul je een volgende blogpost moeten lezen, misschien na het eten van een kerstbuche?

Bronnen: GRIMMSMA, B., Het joelfeest. Een leidraad van Nederlands heidendom en WEGGEMAN, E.,  De symboliek van Kelten en Germanen.

Vervolg: de geheimen van kerst: de 12 lotsdagen en 13 heilige nachten.

De geheimen van kerst: 25 december of de viering van Mithras, de zonnegod uit Perzië

De wereld is met elkaar verbonden. Onbewust zijn we allemaal met elkaar verbonden. Dat kan je vooral terug vinden in de oude mythologieën, legendes en verhalen. Onlangs las ik dat er moord en brand werd geschreeuwd omdat kerst een ‘Vlaamse’ traditie was waar niet mocht aan geraakt worden. Kerst komt echter in vele culturen voor. Bovendien moet je eens kijken waar de datum van kerstmis vandaan komt. In de Bijbel vind je nergens de datum waarop Jezus zou geboren zijn. Lees de Bijbel maar eens, je zal de datum (net als de data van andere kerkelijke feestdagen overigens) niet tegenkomen. Want kerstdag werd door de eerste christenen ook totaal niet gevierd. Pas in het jaar 137 maakte paus Hyginus in Rome van de geboorte van Christus een heilig feest, maar dan nog was de datum van 25 december nog niet bepaald. Dit gebeurde slechts later, in de derde eeuw werd een voorstel geformuleerd om de geboorte van Christus op 25 december te vieren, maar dat viel niet in goeie aarde bij de paus, want dat was de dag waarop de Romeinen hun uit Perzië afkomstige zonnegod Mithras vierden. Mithras, Mitra, Meitros, Mihr, Mehr of Meher zijn benamingen waaronder deze zonnegod voorkomt in Europa of Azië. Hij was een zonnegod afkomstig uit Perzië (Mithra uit het Zoroastrisme), alhoewel het niet zeker is dat hij louter een zonnegod was (Mithras lijkt overigens ook op de Vedische Mitra, de zonnegod uit het Hindoeïsme). Hij werd wel vaak afgebeeld met Sol, de werkelijke zonnegod, de zon, waarvoor toeval of niet ook op 25 december Sol Invictus (de onoverwinnelijke zon) werd gevierd. Hij werd soms afgebeeld met een groenblijvende boom (hé, daar heb je de kerstboom of levensboom opnieuw). Sommigen beweren dat zijn moeder, net als Maria, ook maagd zou geweest zijn, terwijl volgens andere bronnen Mithras zou geboren zijn uit een rots.

Bron: wikimedia commons

Zijn cultus was een mysteriecultus, die vooral door Romeinse soldaten geliefd was. De rituelen vonden plaats in donkere, onderaardse, met rook gevulde ruimten, waarbij de volgelingen via een aantal initiaties werden ingewijd in de geheimen van de Mithrascultus.  Tempels zijn gevonden in Rome, Engeland, Dalmatië, Griekenland, Egypte, Syrië, zelfs Nederland (onder de hervormde kerk in Elst), vaak in de buurt van water omdat water gebruikt werd bij rituelen.

Mithras wordt vaak afgebeeld met een stier die hij slacht, waarbij de resten door hem en de zon vaak worden opgegeten. Dit is de verbondenheid met de kosmos die wordt uitgebeeld want door de omliggende figuren lijken de afbeeldingen vaak een afspiegeling van de ruimte: de stier is het sterrenbeeld Taurus, de hond Canis Minor, de slang Hydra, de raaf Corvus en de schorpioen Scorpio. Sterren, de maan en de zon vervolledigen vaak het plaatje in de kunst waarop Mithras terug te vinden is.  Het blijft verwonderen hoeveel de “oude” volkeren wisten van de ruimte, zoveel dat zij op aarde afbeeldingen van de ruimte maakten.


bron: Ulansey, M., The Origins of the Mithraic Mysteries: Cosmology and Salvation in the Ancient World

Maar nu terug naar 25 december. Een datum die overigens soms ook wordt vermeld als geboortedagen van de Egyptische god Osiris (alhoewel bij Osiris ook 28 december wordt genoemd als dag van hergeboorte) of de drankgod Dionysus/Bacchus. Hé, dat lijk mij wel logisch, een drankgod op 25 december, vandaar dat kerst ook één van die dagen is dat er veel drank vloeit. Drank vloeide ook op dezelfde dag wegens de Saturnaliafeesten, feesten van overvloed en vrede ter ere van Saturnus.  In 325 werd op aangeven van keizer Constantijn 25 december het feest van de geboorte van Christus, wat gemakkelijk was omdat op die dag zowel Sol Invictus als Mithras werd gevierd. De kalender van Philocalus in 354 officialiseerde dit. Uiteindelijk was het keizer Theodosius die in 391 het Christendom als staatsgodsdienst verhief en alle andere cultussen verbood.  

Nu begrijp ik de lichtjes in de kerstboom: ze hangen er ter ere van Mithras of Sol Invictus, ter ere van de “oude” lichtgoden. Dus als je nog eens hoort of leest over ‘het gebrek aan eerbied voor onze kersttradities’, denk dan eens aan de oude god Mithras, afkomstig uit Perzië of Sol Invictus, de zon, vereerd door de Romeinen. Want de zon, die schijnt voor iedereen, overal ter wereld, zeker op kerst. Hoe vredevol zou het op aarde zijn, moesten verschillen gelijkenissen zijn, juist daarom zijn geschiedenis, verhalen en mythologieën zo belangrijk: zij onderstrepen de gelijkenis, niet het verschil.

Vervolg: De geheimen van kerst: het joelfeest van de Germanen.

De geheimen van kerst: de kerstboom

De periode van kerst is speciaal. Vind je niet? Ik heb dat altijd al gevonden. Er hangt iets in de lucht, een andere sfeer, een reikhalzend uitkijken naar het nieuwe jaar (en wellicht spelen ook de enkele dagen vakantie mee, dat zal ik niet ontkennen). Door mij te verdiepen in de oude symbolieken en mythologieën, ontdekte ik dat een deel van de symbolische betekenis van de kerstperiode verloren is gegaan. Dus dacht ik, hé Bo, waarom schrijf je niet enkele blogartikelen over de betekenis van kerst?

Dus bij deze het eerste artikel in de reeks de geheimen van de kerstperiode :  de oorsprong en symboliek van de kerstboom.

Kerstbomen. We plaatsen ze in ons huis, soms zuchtend voor de jaarlijkse traditie, soms met veel plezier voor dit jaarlijks evenement waarbij we de kerstboom zo mooi mogelijk proberen te versieren en terug alles uit de kast halen van vorige kerst. Maar wist je dat de kerstboom teruggaat naar de oude religies van de Kelten en de Germanen?

Over heel de wereld kom je het fenomeen van de levensboom tegen. In allerlei religies. Want vergis je niet, je kerstboom is niets meer of minder dan een levensboom die je in je woning plaatst, waardoor je strikt genomen een kleine tempel, een gewijde plaats maakt van je huis. De levensboom staat symbool voor de levenscyclus, want een boom groeit, bloeit, draagt vruchten, verliest zijn bladeren, maar groeit opnieuw met kleine bladknopjes in de lente, waarbij heel de cyclus opnieuw begint (tenminste voor zover de boom niet gekapt wordt). Het is het symbool van de eeuwigdurende cyclus in het leven. Een boom staat stevig in de aarde en groeit naar het licht. Zo zou het ook bij de mens moeten zijn: stevig op je voeten, geaard om het met andere woorden te zeggen. Groeiend naar het licht, een licht zijn voor anderen. Vruchten verspreiden waarbij je andere begeestert en inspireert (vruchten kan van alles zijn, ik doe nu wel een poging met ‘pennenvruchten’).

De Egyptenaren hadden de heilige boom, de Noren en Germanen Yggdrasil, de levensboom, de Koran spreekt over een gezegende boom, binnen het Hindoeïsme gaf Krishna les onder de levensboom, de Kelten hadden hun heilige eik, in Mexico heb je de ‘arbol de la vida’, een erfenis van de Inca’s, je hebt de kabbalistische levensboom en tot slot in de Bijbel heb je de levensboom die werd geplant in de hof van Eden en de boom van goed en kwaad. Alleen merkwaardig, de vruchten van de boom mag je niet eten volgens de Bijbel: “Toen dacht God, de HEER: Nu is de mens aan ons gelijk geworden, nu heeft hij kennis van goed en kwaad. Nu wil ik voorkomen dat hij ook vruchten van de levensboom plukt, want als hij die zou eten, zou hij eeuwig leven.”(Genesis 3:22). We mogen dus niet eeuwig leven, vandaar wellicht dat zowel de heilige graal van de Tempeliers (er zijn theorieën dat dit zou gaan over een steen der wijzen waardoor je eeuwig zou kunnen leven) of de alchemisten (op zoek naar ‘goud’ in de vorm van een levenselixir) wellicht zo tot de verbeelding spreken.

Bomen spreken nog altijd tot de verbeelding: we planten een boom bij de geboorte van een kind of we plaatsen een meiboom op een huis als het bijna af is. Als je een kerstboom plaatst in je huis, plaats je dus een levensboom in je huis. Symbool voor je leven. En dat zie je zelfs aan de boom: bovenaan komt een ster, een verwijzing naar Venus (als je wilt weten waarom Venus, moet je naar mijn lezing over de erfenis van de Kelten komen), naar licht, de zon, naar liefde, kortom naar het goddelijke, het kosmische of universum (naargelang waar jij in gelooft). Als we er tegenwoordig een ‘top’ op plaatsen en geen ster, zelfs dan willen we spirituele energie binnenhalen, denk maar aan een top op een kerk (al dan niet met een windhaan of een kruis), alhoewel er ook wordt gezegd dat de functie van de uiterste top van een kerk zou dienen om te beschermen tegen het negatieve (de haan kraait ’s morgens om de kwade geesten van de nacht te verjagen). O ja, op Lutherse kerken staat vaak een zwaan, net zoals op de boerderijen in Friesland (uleborden). Ja, ik kon het niet laten om een verdoken reclame voor mijn volgend boek ‘Het mysterie van de zwaan’ in deze tekst te steken, maar nu terug naar de kerstboom. Dus als je een top of ster plaats op je boom, denk eraan: je verjaagt het negatieve om het goddelijke, het licht binnen te halen.

foto by chuttersnap – unsplash

Wat met de rest van de kerstboom? De kerstboom is vaak een zilverspar met een driehoekige vorm, tenzij je een plastieken exemplaar in huis haalt, maar dat zegt veel over de kwaliteit van je levensboom als ik het zo eventjes tussendoor mag zeggen. Misschien toch volgend jaar voor een echte boom gaan? De driehoekige vorm is gelijkend aan de driehoekige vorm van een piramide, al dan niet toeval. De slingers tonen een weg naar boven, een weg waarbij je vertrekt van het materiële (de cadeau’s onder de kerstboom) naar het spirituele, het licht, de liefde, hoe je het zelf ook wilt benoemen. Onderweg kom je kerstballen tegen. Deze waren vroeger vaak appels, als verwijzing naar de appels in het paradijs, maar daarbij mag je niet vergeten dat een appel ook verwijst naar spiritueel inzicht, inspiratie (denk je echt dat Newton een appel op zijn hoofd kreeg toen hij onder een boom zat, neen, dat is louter symbolisch bedoeld: hij kreeg inspiratie toen hij onder zijn levensboom zat), zelfs naar een ster (snijdt een appel dwars en je ziet een ster). Als je een kerstboom bekijkt als een weg naar boven, naar de kosmos, de ruimte, kunnen de kerstballen zelfs de planeten voorstellen, want ja, je hangt ook sterren en engeltjes in een kerstboom. De engeltjes die je begeleiden op je weg naar boven. Kerstballen werden vroeger ook vaak opgehangen om opnieuw boze geesten te weren.

O ja, volg de weg naar boven, de weg via de sterren en engeltjes, de weg naar het licht, de liefde, de kosmos, het universum of God (kies zelf wat je het beste voelt), dus volg de weg naar de top en wat is je beloning? Veel cadeau’s onder de kerstboom. Zo kan je het ook bekijken.  Als je deze tekst gelezen hebt, kijk dan nog eens goed naar je kerstboom, want niets is wat het lijkt. Ook een gewone kerstboom niet. Een kerstboom of levensboom, zeker is dat bomen één van de planten zijn die de klimaatopwarming en droogte kunnen helpen stoppen. In die zin hadden onze voorouders zeker geen ongelijk: hoe meer bomen, hoe meer leven op aarde. Eventjes zetten we allemaal een boom in ons huis, misschien zouden we beter ook allemaal tegelijkertijd een boom planten in onze tuin of ergens anders. Dat zou dan een echte kerstboom of levensboom worden.

Maar waarom valt kerstdag op 25 december? Als je dit wilt weten, zal je mijn volgende blogpost moeten lezen. De reden zou wel eens heel merkwaardig kunnen zijn.

Vervolg De geheimen van kerst: de viering van Mithras, de zonnegod uit Perzië

Het leven van een schrijver

Trots ben ik dat ik deze titel hier kan typen. Nooit gedacht dat ik dit ooit zou mogen typen (dank u universum). Of toch niet vooraleer ik de pensioenleeftijd bereikt had, want een boek schrijven stond op mijn lijstje om te doen, je kent dat wel, eens ik in pensioen was. Moet je niet doen, hoor. Wachten tot je pensioen. Wie weet haal je het wel of ben je nog in staat om te doen wat je wou doen. Leef in het nu, niet in het verleden of de toekomst. Doe wat je wou doen zoveel mogelijk nu. Zoals een boek schrijven. Zo begon het bij mij. Ik zou één boek schrijven. Was dat verkeerd gedacht.

Ondertussen is boek twee ‘Het mysterie van de zwaan’ in zijn eindfase wat schrijven betreft. Tenminste als de muze mij met rust laat en niet verder dingen op mijn pad stuurt die het vermelden waard zijn in het boek. Dit boek verhaalt de ontdekkingstocht van een schrijfster, ondergetekende dus, in haar speurtocht om het mysterie van de zwaan te ontcijferen. We leven in een mysterieuze wereld, dat kan ik wel zeggen. Ik ben er nog steeds niet uit of dingen soms gebeuren omdat ze in ons onderbewuste diep verstopt zitten of omdat het universum, de kosmos, God het zo voorziet of toeval.

Maar in dat laatste geloof ik niet meer. Het is niet voor niets dat toeval in het Engels ‘coincidence’ is: dingen die samen gebeuren. Incidence: een inval, een invalshoek, een gebeurtenis. Of in het Frans ‘hasard’, afkomstig van het Arabische “al-zahr“, een verwijzing naar een kans, het spelen met de dobbelstenen (jeux des dés). Dés lijkt wel fel op deus, het Latijnse woord voor goden. Zou toeval dat zijn? Een spel dat de goden met ons spelen. Misschien zelfs een gevaarlijk spel (hasardeux of gevaarlijk, denk aan hazard in het Engels) . O ja, het woord komt uit de twaalfde eeuw, van ridders en de kruistochten, van de historische schrijver Guillaume de Tyr. Qua klank trekt ‘hazard’ nogal op Asgard, de burcht in het hemelrijk van de Noorse mythologie waar de Asen en Asinen, de Noorse goden wonen, waarbij een regenboogbrug (bifröstbrug) de enige verbinding met de aarde (Midgard) die bewaakt werd door Heimdall. Asgard, hazard: het gevaarlijke spel dat de goden met ons spelen via het toeval. Je zou er een toeval van krijgen. Merkwaardig dat eenzelfde woord zo’n uiteenlopende betekenissen heeft: een aanval, neerstorten en een gebeurtenis. Toeval, afkomstig van het Oudnederlandse ‘zuoval’ en ‘tôval’. Tôval, toveren (vroeger ook ‘taufr’), is niet onmogelijk denk maar aan het Duitse ‘zauberkraft’ (vroeger ook zouber, zauber – een ‘b’ werd soms in de loop der tijden een ‘v’). Dat is wat toeval is: een aan magie grenzende, onbegrijpbare kracht, een spel van de ‘goden’ om dingen gelijktijdig te laten gebeuren in ons universum.

Foto Nick Morrison via Unsplash

Hoe dan ook, ik ben dus ‘Het mysterie van de zwaan’ aan het afwerken, waarin ook woordbetekenissen van belang zijn, dus ik heb mij hierboven eventjes laten gaan, mijn excuses. Helaas blijft het daar niet bij. Want de research voor een vervolg op de thriller ‘Niets is wat het lijkt. Het witte dorp’ neemt ook wat tijd in beslag. Ik wou geen vervolg schrijven, maar mensen komen op je pad, je krijgt boeken uitgeleend, je begint dingen te zien in naburige gemeenten die je voordien nog nooit had gezien, zelfs al passeerde je er honderden keren. En ja, dan ontstaat er langzaam een verhaal in je hoofd. Dat langzaam groeit. Nog een aantal plaatsen bezoeken, nog een aantal boeken lezen en hopelijk begin ik in januari daar aan te schrijven. Als de zwaan, zoals ik boek twee ondertussen noem, afgewerkt is natuurlijk.

Dus stel niet uit wat je in het nu kan doen. Nu is de tijd om te beginnen bouwen aan je eigen regenboogbrug richting je dromen. En wie weet helpt ‘hasard’, Asgard of de toverkracht van ons universum je een beetje in de goede richting. Begin, wat je droom ook is, wat je wilt doen, maar altijd maar uitstelt. Als het zo moet zijn, zal het zo zijn.

Gratis e-books

Het was een hele zoektocht om een papieren boek, zelfs al heb je het in pdf of word op je pc staan, om te zetten in een formaat dat geschikt is als e-book. Dan nog zoeken naar een geschikt platform, maar eindelijk is de thriller Niets is wat het lijkt. Het witte dorp toch gepubliceerd geraakt als e-book.

Mijn zoektocht heeft nog iets opgeleverd door de onbekende wereld van de e-books te verkennen: allerlei websites waar je gratis e-books kunt downloaden. Ik som er enkele op. Niet alle websites hebben nederlandstalige e-books, maar ik vermeld ook de anderstalige. Voor mijn research voor het volgende boek ‘Het mysterie van de zwaan’ heb ik al veel nut gehad aan anderstalige boeken.

Gutenberg

Op deze site heb ik al oudere boeken gevonden in mijn zoektocht. De boeken staan er in verschillende talen. Een echte schatkamer.

Feedbooks.com

Deze site begin ik nog maar te ontdekken. In allerlei formaten (pdf, kindle, epub) kan je hier gratis e-books vinden. Klassiekers kan je hier soms ook ontdekken.

Amazon

Dan heb je Amazon natuurlijk, met een top 100 van gratis e-books, maar er zijn er nog te vinden. Het aanbod is groot. Wel meestal engelstalig, maar er zijn meer en meer nederlandstalige boeken terug te vinden.

Manybooks.net

Veel, echt veel gratis e-books, meestal engels. Je vindt ze in allerlei formaten, er wordt bij het downloaden gevraagd je keuze aan te duiden welk genre je het liefste hebt, waarna je vooral inzake deze genres nieuws krijgt. Je kan ook online de boeken lezen.

Kobo

Wie met Kobo werkt, die vind daar ook een pagina met gratis e-books.

Bol.com

Ook Bol.com bezit een aparte pagina met Nederlandstalige en Engels gratis e-books. Boeken van Charles Dickens, gebroeders Grimm, William Shakespeare, om er maar enkele te noemen. Je hebt wel geen keuze in welk formaat te downloaden, het is automatisch epub.

Dnbl

Een nederlandstalige site die niet zo bekend is, maar waar je oude Nederlandstalige klassiekers kan downloaden. Ook kan je er veel tijdschriftartikelen vinden over geschiedenis en taalkunde, etymologie. Een ware schatkamer, zeker als in het Oudnederlands wil snuisteren.

Open Library

Meer dan 1 miljoen boeken beschikbaar, maar nu loopt er een campagne met vraag voor sponsoring om te blijven bestaan. Hopen maar dat dit lukt.

Planetebook.com

Ongeveer tachtig gratis te downloaden klassiekers in de oorspronkelijke taal van uitgave (meestal engels): Pride and prejudice van Jane Austen, 1984 van George Orwell, The jungle book van R. Kipling, noem maar op.

Smashwords

Meestal anderstalig, alhoewel je er ook wel nederlandstalige e-books kan op vinden. Je kan aanduiden welke prijs je zoekt (als je betalende e-books wilt lezen) of hoeveel woorden je wilt lezen.

Ik denk dat ik hier nu wel de meest belangrijke websites vermeld heb waar je gratis e-books kunt downloaden. Zelf heb ik nog geen e-reader, ik lees op mijn laptop. Als iemand mij echter een geschenk wil geven, een e-reader is altijd welkom. Om je te helpen vind je hier een lijst van e-readers. Of als je een e-reader aan jezelf of iemand anders cadeau wilt doen. Om al die gratis e-books te kunnen lezen natuurlijk 🙂

Lees ook deze blogpost: hoe goedkoper digitale boeken lezen?

Wat is de oorsprong van Sinterklaas?

Al grasduinend voor een tweede boek in oude mythologie, kom je verrassende dingen tegen. Zoals wat de oorsprong zou kunnen zijn van Sinterklaas. Een video deze keer, geen blogtekst. Om eens af te wisselen. En ja hoor, opnieuw verbergt een kinderliedje de werkelijke oorsprong. Zoals in mijn thriller Niets is wat het lijkt. Het witte dorp, brengt een liedje de bevestiging van de oude mythologie.