Blog

Alaaf

De carnavalsoptochten vieren hoogtij deze dagen. Want we zijn 40 dagen voor Pasen. Carnaval, van oorsprong een heidens feest met als doel de kwade geesten van de winter te verdrijven. De arme bevolking kreeg de sleutel van de stad en nam tijdelijk de macht over. Een feest om te vieren dat een nieuwe vruchtbare periode aanbreekt, een vruchtbaarheidsritueel waarin sterven en leven elkaar opvolgen in de cyclus van de tijd.

Een universeel religieus feest, want zowel in Babylonië (Marduk), Rome (Saturnaliën), Griekensland (Dionysus) als bij de Germanen (Nerthus) vind je gelijkaardige feesten terug met gelijke kenmerken. Vooral bij de Germanen vind je gelijkenissen: het beeld van de god Frey werd op een schip op wielen (carrus navalis, carnaval) begeleid door een vrolijke stoet personen in diervermomming, en mannen gehuld in vrouwenkleren. Aan boord van het schip vond het huwelijk plaats tussen de god Frey en een priesteres. O ja, had ik al vermeld dat Aalst afkomstig is van het oudgermaanse woord -alha, heiligdom?

De periode van carnaval vangt aan op 11 november, de elfde van de elfde. Niet toevallig na de feesten die de Kelten vierden met Samhain of 40 dagen voor kerstmis. Elf noemt men wel eens het gekkengetal omdat het imperfect is, want enkel het getal twaalf is perfect (wat zou Jezus zijn met elf apostelen in plaats van twaalf). Maar wist je dat er ook een verband is met de zwaan? Ja, je hoort me al komen, ik moet toch een beetje reclame maken voor mijn tweede boek Het mysterie van de zwaan. Een zwaan werd vroeger ook een elvit, alvit genoemd en sommige etymologen zijn er het er over eens dat het woord elf of alf (een alf is een kwade geest, een elf meestal een goede geest) er zou van afgeleid zijn.

Photo by Ugur Arpaci on Unsplash

De carnavalsgroet Alaaf, afkomstig uit Keulen (18e eeuw) betekent in het Joods “de eerste”. Zouden de Joden weten dat er een Joods woord wordt gebruikt als groet tijdens carnaval? Ze zouden er misschien anders tegen aan kijken? Alhoewel er ook wordt gezegd dat het zou afkomstig zijn van het Duits dialect all-ab: alles aan de kant, uit de weg. Toch valt het mij op dat alaaf, alvit, alf eenzelfde stam heeft. Zou de carnavalsgroet dan ook geen groet aan de kwade geesten inhouden, want de zwaan (elvit, alvit) stond symbool voor een vervoerder van gestorven zielen? In Brazilië worden toch veel pluimen gebruikt door de sambascholen, zoals er in Venetië ook vaak kostuums, hoeden met veren worden gebruikt. Een gelukkig toeval? Wat ik zelf altijd grappig vind is dat er een masker wordt opgezet, terwijl het woord persoon van het Latijnse ‘persona’ als betekenis masker wilt zeggen. Dus een masker die een masker op zet? Ach misschien ben ik enkel maar een laaf (in de zestiende eeuw stond dit voor een dom meisje). O ja, volgend jaar wordt carnaval speciaal: dan valt carnaval op 14 februari, de dag van de liefde, dan toch een verwijzing naar de zwaan?

Photo by Ingeborg Gärtner-Grein on Unsplash

Wie meer wilt weten over carnaval:
https://isgeschiedenis.nl/nieuws/oorsprong-van-het-carnaval
https://www.fenvlaanderen.be/carnaval/wat-carnaval

Maria Lichtmis of de 33ste dag

2 februari 2020, Maria Lichtmis. Een speciale dag. Naast de vier keer twee in de datum, is het de 33ste dag van het jaar en er volgen dit jaar nog 333 dagen. Een droom van een palindroom (02022020) of numerologisch is er wel het één en ander over te zeggen. Bij het cijfer drie moet ik onwillekeurig aan de Kelten denken. Of ligt het aan de datum? Op 1 februari werd door de Kelten immers Imbolc gevoerd ter eren van de godin Brigit, Birgit, later overgenomen door het christendom als de heilige Brigitta. Een godin van de scheppende kracht en de beschermster van cultuur en beschaving. We zullen maar zeggen een godin van het licht, aangezien haar feest werd getransformeerd in Maria Lichtmis. Moedergodinnen, ze komen overal voor.

Birgit wat ook een van de Keltische “drie-enige” godinnen – wat betekent dat ze een en drie tegelijk is. Of om het met andere woorden te zeggen: drie verschillende aspecten van dezelfde persoon. Drie godinnen komen in allerlei mythologieën voor: bij de Grieken de Moira die je levensloop bepalen: Klotho, de spinster die je levendraad spon. Dat het een vrouw was, is voor sommige mannen misschien “klote” :-), Lachesis (de verdeelster), die de lengte van de draad mat en besliste hoelang je te leven had en Atropos (de onafwendbare) die je draad doorknipte als je tijd gekomen was.
Bij de Romeinen waren het fatae (fatum, lot), bij de Noren de Nornen: Urd (oer-verleden), Verdandi (zijn-heden) en Skuld (nood-toekomst).

Maar ook in het christendom komt deze drie-eenheid voor: God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest. Het vrouwelijke was verdwenen, alhoewel je in de Bijbel in het Nieuwe Testament wel nog de 3 Maria’s hebt: Maria, moeder van Jezus, Maria-Magdalena, de vrouw van Jezus en Maria Solomé, naar gelang de bron, de moeder van apostel Jacobus of de zus van de moeder van Jezus. En wanneer vind je ze terug? Bij het graf van Jezus en bij de kruisiging. Dan toch een verwijzing naar de eeuwenoude godinnen van het lot uit diverse mythologische voorgangers?

Of wat dacht je van de drie dochters van de heilige Sophia, gewoonweg symbool van wijsheid: geloof, hoop en liefde. Sophia die verbonden is met Maria-Magdalena, zoals te lezen staat in het Evangelie van Filippus dat via de Nag Hammadi-geschriften werd teruggevonden:

Sophia die ze de onvruchtbare Wijsheid noemen is de moeder van de engelen en de metgezellin van de Heer als zodanig heet zij Maria Magdalena.”

Dat is iets anders dan als een zondares, een prostitué afgeschilderd te worden door het christendom. O ja, ik moet nog iets melden over het cijfer dertien: in het dertiende boek van de Nag Hammadi-bibliotheek is er een tekst te vinden over de Drievoudige Eerste gedachte, waarin Sophia de naam van voorkennis draagt. Er staat in dat zij de eerste gedachte is die in het licht verblijft, “ik ben de beweging die in alles is, waardoor het Al in stand wordt gehouden”…”Ik kom naar beneden, naar de wereld van de stervelingen….”. Het Al, toevallig twee keer vermeld op een grafsteen in de kerktoren van de Lissewege die 13 Brugse roedes hoog is. Een platte kerktoren waar die je gemakkelijk kan beklimmen of kan afdalen.

Terug naar de drie Maria’s. Omdat het een Van Eyck-jaar, is ook het schilderij van de de Maria’s aan het graf dat wellicht van door Jan Van Eyck geschilderd werd, het vermelden waard. De achtergrond zou een natuurgetrouwe weergave zijn van Jeruzalem. Omdat op de lijst het volgende vermeld staat: .A´C.IXH.XAN’, dat staat voor ‘Als ich can’ en ‘Als Eyck can’, wordt het werk dus aan Van Eyck toegeschreven.

Wat mij onmiddellijk opviel waren de drie slapende mannen op de voorgrond. Romeinen die het graf bewaakten zou je zeggen. Maar een nadere blik verraad dat de eerste man (met gele deken) een islamiet is (kijk ook naar het zwaard), dat de volgende man (ridderfiguur) wellicht een christen voorstel (let op de helm met de draak of slang op) en de figuur aan de zijkant wel een jodenhoed uit de middeleeuwen lijkt te dragen. Maria-Magdalena draagt het rode kleed (kleur van de liefde-bloed), de andere Maria’s zijn Maria moeder gods in een blauw kleed (de kleur van de hemel) en Maria Solomé in een groen kleed (de kleur van vruchtbaarheid-moeder aarde), de zus van Moeder Maria. Om het anders te zeggen: Maria de moeder, Maria de zuster, Maria de bruid. Of als je de kleuren bekijkt: een vruchtbaar leven bereik je door te leven in overeenstemming met de aarde volgens de liefde in overeenstemming met God, de kosmos of het universum, waar je zelf in gelooft. Het gebruik van rood en groen in combinatie met Maria werd later in de zeventiende eeuw ingevolge de inquisitie overigens verboden omdat dit teveel zou verwijzen naar losbandigheid.
Lijken de drie vrouwen ook geen verwijzing naar de drie lotsgodinnen uit de oude mythologie, waarbij de monotheïstische godsdiensten slapen? Want de vrouwelijke drie-eenheid is veel ouder, dan de mannelijke drievuldigheid. Maar dat zal wel weer mijn fantasie zijn, zeker?
De stralen aan de rechterkant doen vermoeden dat het schilderij ooit groter was en dat daar een Jezus stond afgebeeld. Maar dat lege graf? Dat verwijst naar de opstanding van een mens die tot bekering is gekomen (cfr. Maria-Magdalena), de bruid van Christus, de gezuiverde ziel die zich verbonden heeft met Christus in een mystiek huwelijk. Of verwijzen de stralen naar de godsvonk, het inzicht die iemand gekregen heeft waardoor hij uit het graf kon opstaan om te herrijzen. Een nieuwe mens.

Er is ook een link met Brugge in het schilderij. Het schilderij toont op de achtergrond de Heilige Grafkerk uit Jeruzalem en werd geschilderd op het moment dat door de familie Adornes de Jeruzalemkerk werd gebouwd. Toeval? Heel de Jeruzalemkerk zit vol met symboliek die gaat over wederopstanding, een nieuw mens worden.

Het is het enige schilderij van Van Eyck dat zich in Nederland bevindt. Tijdens WO II werd het door de eigenaar Van Beuningen zelfs begraven om het te beschermen. Meer over de herkomst en restauratie van het schilderij (met beelden van Brugge), vind je via onderstaande link

https://www.arttube.nl/videos/de-drie-maria-s-aan-het-graf

Maar de drie-eenheid vind je ook terug in het kruis: de verticale verbinding is deze met de kosmos, het universum, God, de horizontale met de aarde om zo tot het centrum, jezelf te kunnen komen. Of als je het zoals de Kelten wilt zien: op elk punt de 4 elementen: aarde, water, vuur en lucht om tot het centrum, ether te komen. Echter ook het symbool dat soms verbonden wordt met Maria, de fleur-de-lys, toont ook een drie-eenheid, het twee bladeren naar beneden als je enkel maar twee aparte elementen (aarde-hemel, man-vrouw, yin-yang, zon-maan) in jezelf verenigt, maar bereik je de balans, de harmonie tussen de twee, dan herrijst je als het middelste blad van de fleur-de-lys. Is het daarom dat de Franse koningen dit symbool kaapten? Want men ging ervan uit dat men slechts koning was op vraag van God, dat men geroepen was. Het symbool is wellicht meegekomen via de kruistochten, want het komt ook voor bij de Egyptenaren en Perziërs, waar het eerder met oorlog verbonden was. Sommigen beweren dat het eerder een vruchtbaarheidssymbool is, want zeg nu zelf, het symbool heeft wel iets weg van een fallus. Wat het ook is of betekent, symbolen, religies, legendes, altijd vind je alles wereldwijd, in verschillende volksgroepen terug. Omdat zij ons onbewuste aanspreken. En welke mening je eraan hecht

https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/fleur-de-lys

O ja, Maria Lichtmis is het op 2 februari: 2/2, twee keer een cijfer dat lijkt op een zwaan die op zijn beurt weer verwijst naar Maria. Veertig dagen na de geboorte van Christus (lees mijn blogpost over de symboliek rond Christus). Dit zou het moment geweest zijn dat Maria Jezus voor het eerst toonde in de tempel. Waar ze volgens Joodse gebruiken terug rein genoeg was om de tempel te betreden. Mijn persoonlijke mening is dat het feest ook gaat over het licht zien, ingewijd zijn in kennis, in de geheimen van het leven. En als je daarbij pannenkoeken kan eten, moet je het zeker doen. Waarom pannenkoeken? Weet ik niet, zelf denk ik dat het een verwijzing is naar de maan of de zon: het lichtfeest van moeder aarde, van de eeuwenoude, vergeten moedergodinnen.
En dit jaar is het speciaal: 2-2-2020: vier keer twee, de energie van de zwaan zweeft hier ergens rond, denkt het poëtische in mij dan. Samen acht, het getal van de eeuwigheid. Een speciale dag, waarom weet ik nog niet, dat zal wel duidelijk worden later. Het is 22u22, de avond voor 2/2/2020, tijd om naar bed te gaan, op het uur dat de Chinezen “The four swans” noemen. Misschien dat ik morgen om 2 uur toch eens langs de kerk passeer om de speciale energie te voelen en inspiratie op te doen.

De patroonheilige van de schrijvers en journalisten

Vrijdag 24 januari was het de dag waar de patroonheilige van de schrijvers en journalisten gevierd werd. Ik wist dat niet, maar nu bewijst de dagkalender van de Druivelaar zijn nut. Uit heimwee naar mijn kindertijd of nostalgie heb ik immers nog eens een Druivelaar aangeschaft. Leuk om vooral ook te weten wanneer zon opkomt, wanneer het nieuwe of volle maan is, enzovoort… Want meer leven volgens het ritme van de natuur, dat is één van de wijzigingen die ik doorgevoerd heb in mijn leven na mijn burn-out. Of is het door te lezen over de Kelten dat ik meer aandacht heb voor de natuur en het ritme der dingen?

Hoe dan ook, de patroonheilige van de schrijvers en journalisten is dus Franciscus van Sales, een 16-17e eeuwse heilige die bisschop zou geweest zijn in Genève en Annecy. De inspirator van de monnikenorde van de Salesianen. Hij schreef een bekend boek :  Inleiding tot het Devote Leven, bedoeld om mensen te helpen om zich niet te laten meeslepen door het wereldse leven. Ja, dat lijkt mij wel een man naar mijn hart.

www.rijksmuseum.nl

Eventjes googelen bracht mij bij Kerknet, waar een aantal raadgevingen stonden die van hem zouden afkomstig zijn:
1. Neem dagelijks tijd voor stilte, bij voorkeur in de vroege ochtenduren als je geest helder is.
2. Doe alles met aandacht, maar één voor één, vergeet de kleine dingen niet.
3. Wees vriendelijk en liefdevol voor iedereen, maar sluit alleen vriendschap met mensen met wie je goede dingen kunt doen. Respecteer mensen die een andere weg hebben gekozen.
4. Zorg dat er steeds een plek is waar je je kunt terugtrekken om het contact met je innerlijke te behouden, maar zonder je niet af van de andere.
5. Oordeel niet over anderen, als je niet wilt dat er over jou geoordeeld wordt, alles is een momentopname bij iedereen.
6. Hou je niet bezig met verlangens die niet haalbaar zijn, maar hou ze in je hart tot de tijd gekomen is.
7. Als je hart onrustig is, onderzoek waarom om te kunnen uitmaken wat wel en wat niet bij je past.
8. Verdiep je in het leven van iemand die je inspireert om uit andere levens e leren.
9. Gebruik je eigen talenten: spreken, luisteren, sporten, enz… want je talenten heb je voor iets gekregen. Vergeet echter niet dat niemand alles kan doen.
10. Wees geduldig: wat er is, laat het zijn, water komt, laat het komen. Ontvang kritiek, ga mee in de flow van het leven.

Hij lijkt wel een moderne coach, die Franciscus van Sales.

Meer over Franciscus van Sales is terug te vinden in het boek van Francien van de Beek, Heilige aandacht, meditatie-oefeningen met Franciscus van Sales.

Een merkwaardige lezing

Woensdag 8 januari gaf ik een lezing voor de Rotary van ’t Brugse Vrije. Men had gevraagd gewoon mijn boekvoorstelling nog eens over te doen, maar ik wou iets extra’s doen. Al iets vertellen over zaken die verborgen zitten in Brugge. Maakte ik tegelijkertijd reclame voor het vervolg op de thriller ‘Niets is wat het lijkt. Het witte dorp’, wat dan mooi meegenomen is. Maar over welke locatie zou ik het best spreken? Weet je wat, dacht ik, ik laat mij leiden door het toeval. Ik had de laatste maanden toch geleerd om meer te leven op mijn innerlijk kompas, ‘to go with the flow’, dus ik zou het toeval laten beslissen over welke locatie in Brugge ik zou spreken.

Enkele dagen later zag ik een post passeren op Linkedin van één van de leden van de Rotary die iets geplaatst had op internet in verband met de Jeruzalemkapel in Brugge. Aha, dacht ik, ik zal deze locatie nemen, ik moest er toch nog eens langs gaan voor mijn research in Brugge ter voorbereiding van boek 3 (ja ja, er komt een derde boek, een vervolg met dezelfde personages als in Niets is wat het lijkt). In de Jeruzalemkapel nam ik alles goed in mij op, ik had niet zoveel tijd, een uurtje, ik nam enkele foto’s, bezocht het museum en kocht een boekje. Je weet hoe dat gaat als toerist. Ik ging naar huis. Ik had enkele dingen gezien, maar er was nog iets. Maar wat? En ja hoor, zoals ik al vaak gehad heb, kwam het inzicht enkele uren later. Soms moet je iets laten bezinken, alle indrukken en foto’s achteraf nog eens bekijken vooraleer het je opvalt.

Ik was ondertussen bezig mijn powerpoint voor de lezing aan het aanpassen, het was zaterdag, ik moest de lezing de woensdag daarop geven. Hoe kon ik de lezing interessanter maken? Ik besloot iets te vertellen rond het logo van de Rotary. Hun logo verbergt immers een oude symboliek rond levenswiel, zonnewiel, het getal van de mens, enzovoort. Maar toen ik mijn foto’s bekeek om enkele dingen te vertellen over de Jeruzalemkapel -die overigens symbool staat voor wederopstanding, een inwijding- zag ik exact hetzelfde symbool in de Jeruzalemkapel als het logo van de Rotary: een Sint-Catharinawiel. Een wiel dat staat voor reiniging en transformatie (Catharina=katharsis). Ik had het gevonden. Ik was door het toeval te volgen op de enige locatie in Brugge beland waar je het logo van de Rotary in de vorm van een Catharinawiel talloze keren kan zien. Het spreekt vanzelf dat dit leuk was om te vertellen aan mijn toehoorders bij de Rotary.

Of hoe het toeval (de foto op Linkedin) bepaalde waarover mijn lezing zou kunnen gaan (de symboliek van het logo, de transformatie). De enige locatie in Brugge waar het Catharinawiel zoveel keer te zien is, kwam op mijn weg in voorbereiding van de lezing voor een vereniging die hetzelfde wiel in haar logo voert. Hoe merkwaardig. Moraal van het verhaal: volg je intuïtie en laat je leiden door het toeval, je krijgt er mooie geschenken door. O ja, en als je een lezing geeft, vraag vooraf wie er foto’s neemt of neem zelf een fototoestel mee 🙂

Tijdens de lezing bij de Rotary ’t Brugse Vrije

Maar ach, ik geloof niet meer in toeval, jij wel?

O ja, wie meer wilt weten over wat de Jeruzalemkapel in Brugge verbergt of de symboliek van het Catharinawiel, die zal geduld moeten hebben voor boek 3, vrees ik. Of mij eens uitnodigen voor een lezing zoals de Rotary, wie weet wat ik dan vertel? Wat ik wel zeker weet, is dat ik het opnieuw zal overlaten aan ‘het toeval’ wat ik zal vertellen bij een volgende lezing. Mij laat inspireren door de muze van een schrijfster. Altijd komt er wel iets verrassends op mijn weg. In iedere bocht van een levensweg wacht er wel een verrassing. Net zoals bij iedere lezing.

2020: het jaar van de zwaan

Getallen, het blijft me fascineren. Zeker dit jaar: twee keer het getal twintig in harmonie of twee keer twee en twee keer nul. De nul of de cirkel, teken van de eeuwigheid of de cirkel van het leven, het levenswiel. Dat getallen speciaal zijn, is ook te wijten aan Pythagoras. Hij vormde met zijn volgelingen een spiritueel genootschap, waarbij zij getallen ook een filosofisch aspect en symbolische betekenis gaven. Twee was het eerste vrouwelijke getal, drie het eerste mannelijke getal en het getal 1 staat symbool voor de eenheid. Vandaar misschien dat het getal 6 vaak symbool staat voor de mens (2+3+1= 6).

Zo is er wel meer speciaals te vertellen over dit jaar 2020: het bestaat uit de optelsom van kwadraten van 4 opeenvolgende priemgetallen: 17 tot de tweede macht (289), 19 tot de tweede macht (361), 23 tot de tweede macht (529) en 29 tot de tweede macht (841). Of wat dacht je van deze? Maak eens deze berekening en je komt uit op 2020: 10 x 9 x 8 + 7 + 6 x 5 x 43 + 2 +1. Of hoe alle getallen na elkaar uitkomen bij dit jaartal.

Maar waarom verwijs ik naar 2020 als het jaar van de zwaan? Ik zou natuurlijk kunnen zeggen dat dit is omdat mijn boek Het mysterie van de zwaan dan zal verschijnen. Overigens begrijp ik nu pas waarom ik het boek niet afgewerkt kreeg in 2019: een boek met als titel zwaan doe je best verschijnen in 2020. Er is echter nog een andere reden: het getal twee is niets meer of minder dan een gestileerde zwaan. Twee, verwijst naar twee mensen, de liefde en welk dier staat er symbool voor de liefde? Juist, ja de zwaan. Zwanenkoppels zouden zeer monogaam zijn en elkaar eeuwig trouw blijven. Een zwaan is een vereniging van het vrouwelijke en het mannelijke. Een zwaan staat ook voor vrijheid. Vrij je weg kiezen, om te groeien. Auteur Nassim Nicolas Taleb schreef een boek met als titel Incerto – de zwarte zwaan waarin het gaat over dingen die voor ons onwaarschijnlijk lijken, maar toch waar kunnen zijn. Men geloofde vroeger immers dat zwarte zwanen niet bestonden, totdat men ze zag. Soms lijken dingen totaal onmogelijk, maar kan het toch of is het toch waar.

Wel laat mij dan voor 2020, het jaar van de zwaan dan het volgende wensen: een jaar vol liefde, vrijheid om je eigen weg te kiezen, te groeien en het geloof in jouw eigen zwarte zwaan. Dat mogelijk wordt, wat onmogelijk lijkt. Dus hou je wensen goed in het oog, wie weet worden ze mogelijk in het jaar van de zwaan.

De eeuwigheid van de nacht/acht

Heb je er ooit al op gelet?
Dat in allerlei talen de woorden nacht en acht op elkaar lijken?
Nacht-acht (nederlands)
Nuit-huit (frans)
Night-eight (engels)
Nacht-Acht (duits)
Noche-ocho (spaans)
Noite-oito (portugees)
Notte-otto (italiaans)
Natt-atta (zweeds-noors)
Nox, noctis-octo (latijn).
De nacht verwijst naar de duisternis, de acht naar de eeuwigheid, denk maar aan een liggende acht die een lemniscaat voorstelt, ook wel het infinityteken genoemd.
De acht komt ook voor in de Fibonacci-getallenreeks, die vaak gebruikt werd om gotische kathedralen te bouwen, o.a. de “kathedraal van het Noorden” in Lissewege. Het getal 8 zit als afstandsmaat vaak verwerkt in het koor van een kerk. Niet enkel in Lissewege, maar bijv. ook in de Jeruzalemkerk in Brugge (kijk maar eens naar het plafond als je daar bent en tel). Een teken dat het koor van een kerk moest verwijzen naar de eeuwigheid.

Acht komt in de natuur voor: als je een stokje in de grond steekt en elke dag met een puntje aanduidt waar de zon schijnt om bijv. 12 uur ’s middags, dan vormen alle puntjes samen na één jaar een liggende acht of een lemniscaat. Nu ja niet verwonderlijk voor een getal dat correspondeert met het aantal planeten in ons zonnestelsel en het atoomnummer van zuurstof is.
Dat de boeddhisten een achtvoudig pad bewandelen om de verlichting te bereiken, is te begrijpen als je vanuit de nacht op pad gaat naar het licht

Jezus en het cijfer dertien

De kerk van Lissewege is gebouwd rond het cijfer dertien. Eén van de cijfers in de Fibonnacci-reeks. Een cijfer dat al eeuwenlang zou verwijzen naar ongeluk. Merkwaardig. Want de lezers van mijn thriller Niets is wat het lijkt. Het witte dorp weten dat dertien verwijst naar liefde, naar Maria (M is de dertiende letter van het alfabet en naar God (Jahweh is getalswaarde 26 of 2 keer dertien). De Heilige Bloedkapel in Brugge, waar het bloed van Jezus zou bewaard worden, is ook gesitueerd op Burg nummer 13. Dertien verwijst dus naar God, naar Jezus?

Het bewijs is te vinden in de Bijbel: in het evangelie van Mattheüs is een lijst te vinden met het geslachtenregister van Jezus. Een opsomming van 42 namen van de stamboom van Jezus. Het gaat als volgt, beginnend bij Abraham: Abraham verwekte Izaäk, Izaäk verwekte Jacob, Jacob verwekte… zo gaat dat 42 generaties door. In het slotvers staat er (Mattheus, 1:17) : “Al de geslachten dan van Abraham tot David zijn veertien geslachten en van David tot de Babylonische ballingschap veertien geslachten en van de Babylonische ballingschap tot de Christus veertien geslachten… ” Dus drie keer 14 opgesomde namen, dat is 42. Maar dat klopt niet. Als je het natelt, is Jozef de twaalfde die verwekt wordt, Jezus de dertiende. Waar is de veertiende dan? Is het een fout die Mattheüs per ongeluk maakt of is er iets anders verborgen?

De oplossing ligt wellicht in Mattheüs 1:16, want daar staat er: “Jakob verwekte Jozef, de man van Maria, uit wie Jezus geboren is, die Christus genoemd wordt.” Dus Jezus plus Christus is inderdaad dan veertien. Jezus die door de doop Christus wordt, geestelijk ingewijd wordt (zie ook deze blogpost over de twee jezuskinderen). Misschien is daarom dertien een ongeluksgetal? Dertien is Jezus die geestelijk nog geen Christus geworden is, nog niet ingewijd is. Zou het dat kunnen zijn? Dan is dat de reden waarom men dertien vaak het getal der ingewijden noemt, het getal van verborgen kennis. En verklaart dit misschien waarom het als een ongeluksgetal beschouwd wordt.

De geheimen van kerst: de dertiendag

Vandaag zijn we de dertiendag: driekoningen. Zo genoemd omdat het de dertiende dag is na kerst, een overblijfsel van het joelfeest van de Germanen. De dag waarop de magiërs of astrologen uit Perzië (jawel, Iran, wat zou Trump daarvan zeggen?), want dat waren de drie koningen, letterlijk ‘magi’, de ster volgden. Een ster volgen? Symbolisch natuurlijk. Misschien is het gewoon de boodschap om te leven volgens de kosmos, mee met de natuur. En als je dat doet, bereik je ‘het kind’, Jezus. Zolang je voldoende dankbaarheid betoont (de geschenken).

Zes januari is in de Oosters orthodoxe kerk Kerst, de epifanie of openbaring: het moment waarop Jezus voor het eerst in het publiek verscheen. De drie koningen zijn ook een mooi symbool voor de diversiteit op deze wereld: ze worden meestal van allerlei leeftijden voorgesteld en van drie verschillende rassen. Of gewoon de mensheid, wel zonder vrouwen, maar dat zal ik maar aan de tijd van toen wijten zeker? Of ze echt bestaan hebben? Wellicht niet, maar toch zouden in de Dom van Keulen hun resten rusten. Wie meer wilt weten over de geschiedenis van de Driekoningenlegende, kan op deze website er meer over lezen.

In sommige streken bestaat de traditie om op 6 januari een driekoningentaart te eten. Vaak een frangipanetaart waarin een boon verstopt zit. Wie de boon eet, is die dag koning, daar heeft iedereen dan een boontje voor. Wellicht komt dit van de Germanen die de wintervasten doorbraken door het eten van peulvruchten. Als er geen bonen in de taart verstopt zitten, zijn het soms munten of kleine figuurtjes,. Het verzamelen van die figuurtjes zou fabofilie heten (faba=bonen).
bron: www.canvas.be/cultuur/drie-koningen

Maar waar ik de meeste herinnering aan heb, is het zingen van driekoningenliedjes in ruil voor een beloning. Toen kreeg ik nog iets voor mijn gezang, wat tegenwoordig niet meer het geval is. Het bekendste liedje dat ik me nog herinner, is het volgende:
“Drie koningen, drie koningen, geef mij een nieuwe hoed
De oude is versleten, mijn moeder mag het niet weten
Ons vader heeft het geld op de rooster geteld.”
Mij doet deze tekst natuurlijk aan iets anders denken dan de letterlijke betekenis van de woorden: ‘geef mij een nieuwe hoed’: geef mij een ander bewustzijn (overigens op het schilderij De aanbidding der wijzen van Pieter Paulus Rubens wordt het hoofddeksel van één van de drie koningen opgeheven). ‘De oude is versleten’: mijn vorige zienswijze, mijn vorig bewustzijn is versleten, is oud, heeft afgedaan. ‘Mijn moeder mag het niet weten’: de buitenwereld of mijn moederkerk mag het niet weten, een verwijzing naar een ‘ketters’ of niet-aanvaard geloof?
‘Ons vader heeft het geld op de rooster geteld’: misschien een verwijzing naar Judas en het geld waarmee hij werd omgekocht, maar dat strookt niet met het woord ‘vader’. Moeder staat vaak symbool voor het materiële, vader voor het geestelijke. Wie de juiste spirituele weg volgt, die wacht ‘goud’, de beloning, maar heeft eerst een moeilijke weg afgelegd (het rooster).

Er is nog zoveel te vertellen over de kerstperiode, één van de meest speciale periodes van het jaar, maar ik zal het hierbij laten. De rituelen die we uitvoeren, de traditie die we eren, is een mengelmoes van verschillende invloeden en religies. Het is een periode vol symbooltaal, over een nieuw begin, wederopstanding, nieuwe voornemens voor een komend jaar en vooral hoop op vrede. Laten we vooral dat laatste niet vergeten.

Vervolg: de geheimen van kerst: de dertiendag.

De geheimen van kerst: de drie koningen

Photo by Jonathan Meyer on Unsplash

Morgen zijn we 6 januari: Driekoningen. Maar waar staan zij voor?

Zij worden geleid door een ster, door de kosmos. De wijzen worden ze ook genoemd, er is in de oorspronkelijke teksten zelfs sprake van magiërs, zijn de ‘koningen’, het zijn de ware ingewijden in de relatie God-mens. Zij zijn met drie, zij vertegenwoordigen de drie werelden (lichaam, geest, ziel):

  • Melchior, van ‘Melech’, koning en ‘Auor’, Licht.
  • Kaspar, de gelovige; de Ethiopiër met het zwarte gezicht.
  • Balthazar, de hogepriester, bewaker van de heilige schat (Syrisch), diepe vrede (Hebreeuws)

Melchior is de prins van het licht die in naam van diegene met kennis komt en goud aanbiedt (het goud dat ook de alchemisten zochten). Kaspar, de man van het volk biedt mirre aan, waarmee doden gebalsemd worden en staat voor de hoop op onsterfelijkheid. Balthazar bewaakt de schat, hij is de afgezant van alle uitverkorenen met geheime spirituele kennis: hij beidt daarom wierook aan dat staat voor geestelijk inzicht, hemelse verbinding.

De geheimen van kerst: de kerstengel

Engelen spelen een belangrijke rol in de Bijbel. Zowel de geboorte van Johannes de Doper als de geboorte van Jezus worden voorspeld door een engel. De geboorte van Jezus wordt bekend gemaakt aan de herders door een engel. De engelen bezingen de liefde voor God en vrede op aarde. Maar wat zijn engelen?

Daarvoor kan je kijken naar de etymologie, de herkomst van het woord engel: van het Griekse ‘angelos’ of het Hebreeuwse ‘mal’ach’ wat beiden boodschapper betekent. Engelen hebben vleugels als teken van goddelijke macht. Bovendien is het een verwijzing naar de verbinding tussen hemel en aarde: voor het christendom werd geloofd dat vogels (bijv. zwaan, gans) deze verbinding vormden, zodat de zielen van gestorvenen met vogels mee vlogen naar het paradijs. Vandaar dat je vaak engelen afgebeeld ziet op een grafsteen. Engelen zijn niet onderworpen aan de normale natuurwetten. Vandaar dat zij ook bescherming kunnen bieden (het woord beschermengel of engelbewaarder). Ooit ben ik eens ontsnapt aan een auto-ongeval en sindsdien hangt er als een talisman een engeltje in mijn wagen. Of het helpt weet ik niet, maar ergens voel ik dat dat engeltje daar hoort, dat het zo moet zijn.

Een engel zou ook verband kunnen houden met de Romeinse godin Victoria, equivalent van de Griekse Nikè, de godin van de overwinning die vaak met vleugels werd afgebeeld. Het bekendste beeld van haar afbeelding is de Brandenburger Tor in Berlijn, wat in 1989 een mooi beeld gaf als de Berlijnse muur viel en de mensen daar feest vierden. Met de hulp van engelen kan je overwinnen, denk ik dan altijd. En het zijn vrouwen, wat dacht je anders? Maar ook de Egyptische godin Isis kan je terugvinden met vleugels. Of de Soemerisch godin Inanna.

Godin Victoria – bron: wikipedia
Godin Niké – bron: wikipedia
Godin Isis – bron: wikipedia

Je hebt nog wezens met vleugels: elven of feeën, meestal vrouwelijke figuren die mens en dier behulpzaam . Deze figuren komen voort uit de Noorse en Keltische mythologie. Bij de Kelten bestaan er overigens talloze legendes (o.a. de kinderen van Lir, de legende van Oenghus/Angus) waarbij mensen, meestal vrouwen, veranderen in zwanen. Symbolisch vaak een verwijzing naar de geestelijke, de spirituele wereld.

Dat het woord elf correspondeert met het getal 11 lijkt vergezocht, maar heb je er ook al op gelet dat veel kerken aan hun ingang twee torens hebben, zij vormen letterlijk het getal 11. Net zoals de twee zuilen Boaz (zon) en Jachin (maan) bij de vrijmetselaars. Of om het luchtiger te houden, geen voetbal zonder elftal. In de Bijbel, die bestaat uit 66 boeken (6 x 11, 6=mens), kan je 11 in verband brengen met dwaasheid of met opstanding (wie er meer over wilt weten, ga naar deze site). Als Brugse zot die een burn-out heeft gehad, voel ik me dan natuurlijk goed bij het getal 11. Misschien moet je wel als dwaas beschouwd worden vooraleer je terug kan opstaan (“hé, verandert zij van beroep, die is goed gek”)? Natuurlijk staat 1 ook voor God/universum/kosmos -waar jij in gelooft- die ene. En de mens is de andere één (“jij bent me er eentje”). Dus slechts als je leeft volgens spiritueel inzicht, ben je een elf. Of 1+1=2, 2=een zwaan.

(Ik moest toch iets schrijven om reclame te maken voor mijn toekomst boek ‘Het mysterie van de zwaan’.)

O ja, de Jacobsladder, waar kerktorens naar verwijzen, zeker de platte (snap je de hint), spreekt ook over engelen:
“Toen droomde hij en zie op aarde was een ladder geplaatst, waarvan de top tot aan de hemel reikte, en zie de engelen van God klommen daarlangs omhoog en omlaag”
(Genesis 28:12)

of 2+8+1+2=13, het getal dat in de kerk van Lissewege verborgen zit.
Let op als je de kerktoren in de zomer bezoekt om van het prachtige zicht te genieten, dat je dus geen engeltjes tegenkomt daarboven.

Vervolg: de geheimen van kerst: de drie koningen.